Opinie

    • Derk-Jan Eppink

Wie isoleert zich van wie?

Wie de Europese wijk in Brussel binnenrijdt, ziet geen crisis. Overal staan bouwkranen. Het hoofdkwartier van president Herman Van Rompuy van de Europese Unie, geraamd op 240 miljoen euro, staat in de steigers.

Deze bouwwoede kan de fragiele fundamenten van de EU niet verbloemen. De begrotingscrisis is het volgende chapiter in de permanente geldruzie. De EU bespreekt een meerjarenbegroting voor de periode 2014 tot 2020, maar regeringsleiders blijven verdeeld. Tegelijk haalden enkele correspondenten in Brussel uit naar de bestedingscultuur van de Europese instellingen.

Treffend was het hoofdartikel van Nikolas Busse in de Frankfurter Allgemeine Zeitung van 26 november, onder de kop: ‘Ruimteschip Brussel’. „Maar liefst 21 van de 27 lidstaten moeten hun begrotingstekort verminderen. De Europese Commissie heeft in Griekenland, Portugal en Ierland verlaging van ambtenarensalarissen opgelegd, zelfs ontslagen. In deze barre tijden eist Brussel in alle ernst een hogere begroting voor zichzelf.” De Commissie en het Europees Parlement eisen dat de meerjarenbegroting reëel stijgt met 5 procent. Busse: „In een bepaald opzicht heeft de Britse premier Cameron gelijk: Brussel leeft in een parallel universum.”

De begrotingscommissie van het Europees Parlement reageerde onthutst. De Duitse Groene Helga Trüpel noemde Europese correspondenten hofschrijvers: „Zij kijken naar de Europese Raad omdat daar de macht ligt. De buitenwereld isoleert zich van ons.” De Bulgaarse socialist Ivailo Kalfin zei: „Er groeit een politieke consensus over de begroting buiten ons om. Dat is de verkeerde consensus, maar de publieke opinie gelooft het. De publieke opinie zit fout.” Maar het zijn Europese volksvertegenwoordigers die zich vervreemden van het volk. De zogenoemde hofschrijvers raken een gevoelige snaar.

Vorige maand heeft het Europese Rekenhof de rekeningen van de Europese Unie niet goedgekeurd. Dit is al de achttiende keer op rij. Volgens het Rekenhof wordt ongeveer 4 procent van de begroting verkeerd besteed. In elke begroting gaat weleens iets mis, maar in de EU is dit structureel. De oorzaak is dat Brussel zich blindstaart op de kwantiteit van de begroting – volgend jaar 150 miljard euro – en de kwaliteit verwaarloost.

Busse noemt het ware democratische tekort in de EU het „egocentrisme van de Europese instellingen”. Dit is juist. De bureaucratieën van de instellingen legitimeren zich als bron van Europese integratie en zien de begroting als hun werktuig. In dit proces ontwikkelt Brussel de mentaliteit van een Staatsplanbureau. Lidstaten moeten steeds meer geld afdragen aan ‘Brussel’, dat dan via gedetailleerde procedures bepaalt wie wat krijgt, voor welk doel. Het bureaucratisch centralisme baart een ondoorzichtige subsidie-industrie die geen burger begrijpt.

Vorige week demonstreerden duizenden melkboeren in Brussel, terwijl 42 procent van de EU-begroting naar het Gemeenschappelijk Landbouw- en Visserijbeleid gaat. Iedereen denkt dat die boeren een luizenleven hebben, maar 80 procent van de Europese boeren krijgt slechts 20 procent van de landbouwsubsidies. Het overgrote deel gaat naar grote landbouwbedrijven en vooral naar de voedingsindustrie, vaak multinationals. Woedende melkboeren sproeiden melk tegen de muren van het Europarlement; ze eisen 40 cent per liter en voelen zich uitgemolken door de agro-industrie.

In de sector van de structuurfondsen – 36 procent van de begroting – zit een enorme weeffout. Tussen 2014 en 2020 wil de Europese Commissie 376 miljard euro uitgeven aan arme regio’s. Maar liefst 40 procent van dit bedrag gaat naar de rijke landen. Rijke landen proberen zo min mogelijk te betalen aan Brussel, om vervolgens zo veel mogelijk terug te harken. Het is efficiënter structuurfondsen te beperken tot de armste regio’s van Europa. Rijke landen zorgen zelf voor hun arme regio’s en dragen vervolgens minder af aan de EU. Arme landen behouden steun voor hun regio’s. Begrotingsprobleem opgelost!

Ook de Europese ambitie de grootste gelddonor ter wereld te zijn – het rijk van goede bedoelingen – is misplaatst. Brussel wil in de nieuwe meerjarenbegroting hulp aan nabuurgebieden en derdewereldlanden verhogen van 78 miljard naar 96 miljard euro. De EU kan evenwel niet genoeg goede projecten vinden. Nu is de EU overgegaan tot algemene begrotingssteun aan 34 landen op basis van good governance, waaronder Haïti, Sierra Leone en Mali. Ook Rwanda krijgt begrotingssteun, hoewel de Britse regering bilaterale hulp net heeft gestopt, omdat Rwanda rebellen financiert in Oost-Congo. Rwanda is de bron van veel Congolese miserie. In de nabuurschappolitiek kreeg het Tunesië van Ben Ali 61 miljoen en het Egypte van Mubarak 107 miljoen. Beide regimes liggen intussen op de mestvaalt van de geschiedenis.

Als de Europese instellingen zich uit hun isolement willen verlossen, kunnen ze beter eerst kijken naar de kwaliteit van de begroting in plaats van meer belastinggeld te eisen voor overmatige, vaak verwaande ambities.

Derk Jan Eppink is journalist, publicist en zit in het Europees Parlement voor de Belgische partij Libertair, Direct, Democratisch.

    • Derk-Jan Eppink