Kamer, steun de asielzoekers!

De Vluchtkerk in Amsterdam biedt asielzoekers nu opvang. Maar dit is eigenlijk de taak van de overheid, zeggen de initiatiefnemers. De Kamer moet een oplossing bedenken.

Dit weekend zwierf er weer een groep vluchtelingen door de straten van dit land, zonder uitzicht op een menswaardige toekomst.

Vrijdagochtend om 10 uur verwijderde de Amsterdamse politie meer dan negentig vluchtelingen uit een actiekamp in Osdorp. Zij hadden daar de afgelopen maanden hun tent opgeslagen om hun even heldere als onmogelijke positie te benadrukken: wij kunnen blijven noch vertrekken, dus zijn wij nu hier. Het gaat hier om onuitzetbare asielzoekers. Hun asielaanvraag in Nederland is afgewezen, maar in hun thuisland, zoals Somalië of Soedan, is het te gevaarlijk om terug te keren. In veel gevallen weigert hun thuisland ook om ze op te nemen. Asiel aanvragen in andere westerse landen is evenmin een optie: die sturen ze steevast terug naar Nederland.

Deze mensen zitten dus klem – en het enige wat de Nederlandse overheid kan bedenken, is hen op straat zetten. Het is een politiek van wegpoetsen: als je het probleem niet ziet, bestaat het niet. Zo worden deze mensen in de illegaliteit gedrukt: een leven als een schim, zonder papieren, kans op werk of zelfs onderdak.

Het tentenkamp aan de Notweg in Osdorp werd ontruimd omdat de hygiëne er niet te handhaven zou zijn. Aan de vooravond van de ontruiming verklaarde burgemeester Van der Laan zich bereid om hun vijf weken nachtopvang te bieden, te midden van daklozen en junkies. Dat mag een sympathieke geste lijken – het was niet meer dan symptoombestrijding. Het echte probleem blijft onaangeroerd. De avond voor de ontruiming bezocht de burgemeester het kamp met een waarschuwing: maak gebruik van de noodopvang of weet je verzekerd van vreemdelingendetentie. Daarmee wist de gemeente zich van een schone taak ontdaan: het openbare-ordeprobleem is opgeheven.

Maar voor de vluchtelingen is er nog steeds niets opgelost. De groep uit Osdorp legt zich daar niet bij neer en heeft besloten samen te blijven, hun protestactie voort te zetten en zich niet te laten versplinteren. Alleen zo kunnen zij hun voornaamste doel bereiken: zichtbaar zijn. Zondagmiddag hebben wij, een brede groep van betrokken burgers en maatschappelijke organisaties, daarom een leegstaande kerk in Amsterdam-West voor hen bezet. De Jozefkerk in Bos en Lommer deed al lang geen dienst meer als kerk. De afgelopen tien jaar zat er een klimhal in. Sinds mei stond zij leeg. Met onze bezetting krijgt het gebouw weer de functie die een kerk moet hebben: bescherming bieden, opkomen voor de verdrukten in de samenleving. Bijzonder is dat de eigenaar van het gebouw zich solidair met de vluchtelingen heeft verklaard: hij doet geen aangifte en heeft de groep toegezegd dat ze er de hele winter kan blijven.

Is het probleem daarmee de wereld uit? Nee, want ook dit is maar een tijdelijke plek. En de structurele lacunes in de Nederlandse wetgeving zijn nog steeds niet verdwenen. De vluchtelingen doen een beroep op de samenleving: zoek een duurzame, rechtvaardige oplossing voor onze situatie.

Den Haag is nu aan zet. Vandaag buigt de Tweede Kamer zich over de kwestie, naar aanleiding van een motie ingediend door Joël Voordewind van de ChristenUnie. Vanuit de Vluchtkerk en het tentenkamp in Den Haag – mits daar een vergunning vergeven is – staan wij vandaag op het plein van de Tweede Kamer om een petitie te overhandigen aan Kamerleden, met name de woordvoerders asiel van de verschillende partijen. De oplossing die wij voor ogen hebben: een langdurige, beschaafde opvang voor deze vluchtelingen, net zolang totdat hun thuisland weer veilig is of bereid is om mee te werken aan hun terugkomst. Want de straat is nóóit een oplossing. En vanuit de straat vind je die ook niet.

Wij roepen onze volksvertegenwoordigers op gehoor te geven aan de oproep van deze vluchtelingen. Het is onacceptabel dat de overheid onder invloed van een Haagse law and order-mentaliteit liever mensen verder de illegaliteit indrukt dan een humane opvang te bieden. Evenzeer is het onacceptabel dat een hele bevolking medeplichtig wordt gemaakt aan een schandalig ontmoedigingsbeleid.

Burgemeester Van der Laan stelt dat het niet aan de stad Amsterdam is om alle problemen van de wereld op te lossen. Wij stellen: nog veel minder is het aan particuliere initiatieven om basale menselijke zorg op zich te nemen. Deze mensen verdienen meer dan de toevallige barmhartigheid van individuele burgers die zich hun lot aantrekken. Ze hebben domweg recht op een goede behandeling. De vluchtelingen wensen een erkenning van hun aanwezigheid en de handeling die daarop dient te volgen. Het is allereerst aan de Tweede Kamer om aan die oproep gehoor te geven.

Namens de Vluchtkerk in Amsterdam-West. Merijn Oudenampsen is socioloog en politicoloog, Matthijs Ponte is dichter en filosoof, Karel Smouter en Inger van Nes werken bij de Protestantse Diaconie Amsterdam, en Ernst van den Hemel is filosoof en letterkundige.

    • Karel Smouter
    • Matthijs Ponte
    • Ernst van den Hemel
    • Merijn van Oudenampsen
    • Inger van Nes