Jeroen Willems (1962 - 2012), acteur en zanger

Rotterdam, 08-12-09. Jeroen Willems, acteur/regisseur. Foto Leo van Velzen NrcHb.

‘In je adem schuilt je ziel”, zei acteur en zanger Jeroen Willems begin dit jaar in een interview. Niet in de ogen dus, al werden juist zijn ogen keer op keer geprezen als het ging over zijn spel. Recensenten roemden zijn „ijzig-beschouwende blik”. Zijn pupillen, schreef deze krant, waren zo donker „dat de ziel er nauwelijks in weerspiegeld werd.”

Maar Jeroen Willems interesseerde zich meer voor het spelen met de adem, de stem. Hij behandelde toneelteksten als partituur, zei hij, „inclusief pauzes, ritme en klanken”.

Als kind zong Willems al graag. Geboren in Maastricht, opgegroeid in Heerlen, was hij misdienaar en lid van het ‘gezinsorkestje’ thuis. Op zijn zestiende ging Willems ‘aan het toneel’. Hij verkoos de toneelschool (in Maastricht) boven het conservatorium, dat hem te conventioneel leek.

Met zijn liefde voor zang ontstond de muzikale tekstbehandeling waarmee hij zich als acteur onderscheidde. Zijn stem droeg daaraan bij, donker en warm, maar met een kras erop die de nodige levenspijn suggereert. Kenmerkend was ook zijn fraaie jarenvijftig-dictie. In de ruim tien jaar dat hij speelde bij ZT/Hollandia bracht hij tal van memorabele rollen, zoals in La Musica (1991), Val van de goden (1999) en Bloeddorst (2000)

Zeer succesvol werd de solo Twee Stemmen (1997) waarin hij zes rollen, van onder anderen een staatsman, een industrieel, een intellectueel en een crimineel afwisselt. Hij speelt deze solo sindsdien in heel Europa.

In dezelfde periode kwam hier zijn film- en televisiecarrière tot stand, met rollen in Tijd van leven (1996), Wij Alexander (1998) en Bij Ons in de Jordaan (2000). Later speelde hij nog onder meer in Nynke (2001), Stellenbosch (2007) en Zomerhitte (2008). In 2010 won Willems een Gouden Kalf voor zijn rol als Claus in Majesteit (2010).

In Nederland kwam de grote toneeldoorbraak met Brel – De Zoete Oorlog (2002), waarin hij vooral zong. Deze krant noemde hem toen nog een onzeker zanger, maar „een formidabel acteur, die mooi naar woorden zoekt”. Willems kreeg voor zijn prestatie de Louis d’Or. Later zong hij madrigalen van Monteverdi in de voorstelling Orfeo en rollen in opera’s van onder anderen Louis Andriessen en Christoph Marthaler.

Hoe geprezen en gelauwerd Willems als acteur ook was – de meest succesvolle Nederlandse acteur in Europa – niet acteren, maar zingen wekte bij hem de meeste begeestering. „Zingen, dat heeft voor mij nog magie” zei hij in hetzelfde interview begin dit jaar. Gisteravond zou Jeroen Willems zingen op een gala in theater Carré. Hij overleed tijdens de repetitie aan een hartstilstand.

Theaterredacteur