Herstel uit crisis loopt sterk uiteen

Orders van bedrijven dui- den erop dat opkomende landen de crisis sneller te boven komen dan ont- wikkelde economieën.

Een snelle blik op de inkoopmanagersindices die gisteren van veel economieën werden gepubliceerd, geeft een beeld dat voor het Westen tamelijk verontrustend moet zijn: de bedrijvigheid in China groeide weer na dertien maanden krimp, maar die in Amerika nam – tegen de verwachtingen in – juist af. Ook in de eurozone kromp de productie, wat dan weer geen verrassing was. In Nederland bereikte de index de laagste stand in een half jaar.

De inkoopmanagersindex is een maat voor de omvang van de orders in het bedrijfsleven. Een cijfer boven de 50 betekent groei ten opzichte van de maand ervoor. China kwam in november volgens de door HSBC opgestelde index uit op 50,5, tegenover 49,5 in oktober. In de VS was de beweging omgekeerd: van 51,7 in oktober naar 49,5 in november; het laagste niveau sinds begin 2009. De index voor de eurolanden kwam op 46,2. Dat was minder slecht dan oktober (45,4), maar nog altijd krimp. De Nederlandse bedrijvigheid stond op 48,2. Rusland kende voor de veertiende maand op rij groei.

Analisten zien in deze cijfers een divergentie in het herstel uit de crisis: de ontwikkelde economieën blijven achter, de grote ‘opkomende’ economieën zijn niet te stuiten. De Chinese economische groei is de afgelopen zeven kwartalen afgenomen, maar de indruk bestaat dat die nu weer aantrekt.

Er zijn ook kanttekeningen bij deze analyse. In Amerika is na de herverkiezing van president Obama de strijd tussen Democraten en Republikeinen over de begrotingsafgrond menens geworden. Als zij geen compromis bereiken en begin volgend jaar een pakket bezuinigingen en belastingverhogingen van kracht wordt, volgt volgens velen een recessie. Bedrijven zijn daarom waarschijnlijk terughoudend met het aannemen van nieuw personeel. Maar als er wel een oplossing wordt gevonden, is de index misschien snel weer terug boven de 50.

Dan China. De positieve index is een teken van groei, maar die is volgens sommige waarnemers van een wankele aard. Grote Chinese bedrijven zagen de orderportefeuille voor de derde maand op rij groeien, maar die van middelgrote en kleine bedrijven kromp. „De verbeteringen komen vooral door overheidsinvesteringen”, zei Dong Xian’an van adviesbureau Peking First tegen persbureau Reuters. „De overheid is vanaf het tweede kwartaal allerlei grote projecten begonnen. Dat zie je nu terug in de economie.”

„De economie is voor de korte termijn gestabiliseerd, maar wij denken dat de manier waarop de Chinese hervormingsagenda alleen maar zal vertragen”, schrijven Xianfang Ren en Alistair Thornton van IHS Global Insight in een commentaar.

Volgens hen kan deze manier van problemen maskeren door overheidsingrijpen negatief uitpakken op de lange termijn. De economie kan blijven groeien en bedrijven hoeven geen mensen te ontslaan, maar de efficiëntie neemt af, aldus Xianfang Ren en Alistair Thornton.