Hard rapport over asbestaffaire Utrecht - ‘aanpak disproportioneel’

Een deel van Kanaleneiland werd afgelopen zomer afgesloten vanwege de vondst van asbest. ‘Disproportioneel’, concludeert een onderzoekscommissie. Foto ANP / Koen van Weel

De ontruiming van drie flats in het Utrechtse Kanaleneiland, afgelopen zomer, en het gedeeltelijk afsluiten van de wijk vanwege de vondst van asbest was ‘disproportioneel’. Dit concludeert een onafhankelijke onderzoekscommissie onder leiding van Geert Jansen, voormalig commissaris van de Koningin in Overijssel.

Zondag 22 juli werd halsoverkop een deel van Kanaleneiland afgesloten van de buitenwereld. Mensen in witte isolatiepakken liepen door de wijk, terwijl ernaast nog kinderen in de speeltuin speelden. Uit het rapport blijkt dat de gemeten concentratie asbest op dat moment niet hoog genoeg was om de bevolking met spoed te evacueren. Daar waren de gezondheidsrisico’s niet groot genoeg voor.

De crisisorganisatie tijdens de evacuatie van de drie flats – van elk 48 woningen – heeft “onvoldoende gefunctioneerd” en de genomen maatregelen waren “onnodig belastend” voor bewoners. De commissie, ingesteld door het college van B en W:

“Als dit incident een voorbeeld is van de ontwikkelingen in de komende periode met betrekking tot asbestsanering, dan ligt hier een taak voor de Rijksoverheid om te beoordelen of deze wijze van zelfregulering door de branche met marginaal toezicht vanuit de overheid voldoet.”

Zorgen over toekomstige incidenten

Er is veel kritiek op de manier waarop de bewoners werden ingelicht. Het eigen informatiemanagementsysteem van het Gemeentelijk Beleidsteam (GBT) werd niet volgens de eigen regels gebruikt en er werd verkeerde informatie ingevoerd, waardoor professionals ter plekke een vertekend beeld hadden van de gebeurtenissen. De gemeente had kunnen weten dat woningcorporatie Mitros, eigenaar van de flats, daartoe niet in staat zou zijn, maar nam de communicatie na twee dagen van Mitros pas over. Bewoners van de geëvacueerde flats werden veelal genegeerd en niet goed geïnformeerd, schrijft de commissie. De bewoners waren erg angstig, maar hun zorgen en emoties hebben niet voorop gestaan.

De commissie maakt zich zorgen over toekomstige asbestincidenten. De zelfregulering in de branche moet onder de loep worden genomen. De sanering, waarbij de asbest werd gevonden, is in Kanaleneiland “niet veilig uitgevoerd” en er is “geen intern toezicht gehouden.” Wordt dit doorgetrokken naar toekomstige saneringsoperaties – bijvoorbeeld in de sociale huursector en scholen – “is het wachten op het volgende asbestincident à la Kanaleneiland.”

Vanmiddag werd nog een tweede rapport over de Utrechtse asbestzaak gepresenteerd, uitgevoerd door het Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement (COT) in opdracht van Mitros. Mitros wil uit de affaire vooral lessen trekken voor de toekomst. Ook het COT constateert dat er veel fout ging in Kanaleneiland. Met een helder crisisplan en duidelijke afspraken over wie de regie heeft hadden gemeente, crisisdiensten en in dit geval Mitros samen kunnen werken en elkaar versterken in plaats van tegenwerken.

    • Enzo van Steenbergen