Doodschop

Geweld op de voetbalvelden is van wekelijkse aard. Wie in Nederland voor zijn lol voetbalt, maakt elk seizoen wel een incident mee – en vaak wordt er niet eens melding van gemaakt.

Nederland, Kerkrade, 24 augustus 2007 Live tv uitzending Eredivisie wedstrijd Roda JC - Heracles Almelo. Hier grensrechter in actie. Foto: Marc Hanssen/Hollandse Hoogte Marc Hanssen/Hollandse Hoogte

Gemopper, geschreeuw, gescheld. Scheidsrechter in het amateurvoetbal is een ondankbare baan. Niet zonder gevaar ook. Elk seizoen verschijnen in regionale media berichten over een hersenschudding of gebroken neus, na een klap of kopstoot. Het geweld is van wekelijkse aard, bleek zondag bijvoorbeeld in Haarlem. Daar gaf een voetballer bij een seniorenwedstrijd een grensrechter klappen in het gezicht.

En op dezelfde dag ging het in Almere gruwelijk mis. Minimaal drie tieners molesteerden een grensrechter, vader van een van de spelers. Een etmaal later is hij overleden.

Wie in Nederland voor zijn lol een potje voetbalt, maakt elk seizoen wel een vervelende situatie mee. Een bedreiging, een opstootje na een zware overtreding, klappen over en weer. Het zijn incidenten waarvan vaak niet eens melding wordt gemaakt. Scheidsrechters en slachtoffers zijn bang voor de gevolgen, willen zich niet laten kennen, zijn al blij niet gewond te zijn geraakt of zijn zelfs gewend geraakt aan de cultuur in hun competitie.

Officieel worden tussen de twee- en driehonderd amateurscheidsrechters per seizoen mishandeld. Maar: „De bond wordt flink belazerd”, stelde Johan Dollekamp, voorzitter van de belangenvereniging voor scheidsrechters (COVS) twee jaar geleden nog in NRC. „Op laag niveau, waar elk weekeinde ruim 26.000 wedstrijden onder leiding staan van clubscheidsrechters, worden excessen regelmatig niet gerapporteerd.”

Tot het een keer helemaal uit de hand loopt. Als een scheidsrechter de wedstrijd staakt wegens ongeregeldheden en hij niet zonder begeleiding zijn kleedkamer kan verlaten. Als bij een massale vechtpartij voetballers en zelfs supporters in het ziekenhuis belanden. Of zoals in Almere, waar de 41-jarige grensrechter van Buitenboys B3 zwaar werd mishandeld door voetballers van Nieuw Sloten B1, uit Amsterdam.

De voetbalbond KNVB kondigde in april vorig jaar een offensief aan tegen het geweld op de amateurvelden, gesteund door het politieke actieplan ‘Naar een veilig sportklimaat’. De taskforce ‘Effectieve Aanpak Excessen’ van de bond zorgde voor zwaardere straffen en een versnelde tuchtrechtelijke procedure. De KNVB zette vorig jaar 105 elftallen uit de competitie wegens wangedrag en schorste 74 spelers voor het leven – een sanctie die in de geschiedenis slechts vijf keer eerder aan een amateur werd opgelegd.

KNVB-voorzitter Michael van Praag sprak in augustus van „een stap in de juiste richting”. Het vermoedelijke aantal excessen was voor het eerst in jaren afgenomen, met 16 procent – 873 tegenover 1.040 een jaar eerder. Dat was volgens Van Praag ook de verdienste van amateurclubs met een eigen tuchtcommissie. „Zo kunnen ze in de achtertuin meteen vaststellen wie de dader is. Dat heeft een preventieve werking.”

Maar amateurclubs waren ook kritisch op het strenge nieuwe beleid. Ze voelden zich benadeeld als een volledig elftal uit de competitie werd gezet na de opwelling van een enkeling. Dat zou tot verminderde kantineomzet en dus financiële moeilijkheden voor de club kunnen leiden. De KNVB beloofde voor dit seizoen gerichter te straffen: wie eigen daders aangeeft, voorkomt uitsluiting van het elftal. Ook is de levenslange schorsing voor jeugdspelers herroepen.

De maximale straf in het tuchtrecht van de KNVB is voor de verdachten (15 en 16 jaar) van de molestatie in Almere maximaal drie jaar. Maar zij werden afgelopen nacht gearresteerd en zullen vermoedelijk ook strafrechtelijk worden vervolgd. Minister Edith Schippers (VWS, VVD) sprak haar afschuw uit over het incident en riep op tot een „keiharde” aanpak. Een aantal Tweede Kamerleden liet zich in gelijke bewoordingen uit.

Anton Binnenmars, directeur amateurvoetbal van de KNVB: „Het is te gek voor woorden dat iemand tijdens het uitoefenen van een sportieve hobby het slachtoffer wordt van dergelijke agressie.” Voetbalclub Nieuw Sloten nam al zijn B1 uit de competitie en royeerde de verdachten, de voetbalbond annuleerde op verzoek van de club de 42 wedstrijden van komend weekeinde van alle andere elftallen van Nieuw Sloten.

De KNVB besprak de situatie gisteravond met vijf andere voetbalclubs uit Almere. De delegatie zal uit de verhalen van de velden opnieuw het bewijs hebben gekregen dat het amateurvoetbal kampt met een structureel probleem van onbekende grootte.

    • Michiel Dekker