Chemo remt tumor maar stimuleert ook

Chemotherapie is bedoeld om tumoren op te ruimen, maar nu blijkt dat twee veelgebruikte chemotherapeutica de tumorgroei ook stimuleren. Dat schrijven Franse artsen en biologen onder leiding van François Ghiringhelli van het medisch instituut INSERM in Dijon dit weekend in een artikel in het medisch-wetenschappelijke blad Nature Medicine.

Beide chemotherapeutica, gemcitabine en 5-fluorouracil, zijn stoffen die de celdeling remmen. Snelgroeiende tumoren merken daar meteen wat van. De stoffen imiteren de normale bouwstenen van het DNA, en worden ingebouwd in het erfelijk materiaal waardoor ze de verdubbeling van DNA (nodig voor de celdeling) verstoren. Ook remmen ze bepaalde enzymen die nodig zijn voor de DNA-productie. Cellen waarvan de DNA-verdubbeling op deze manier stokt, sterven af. Tumoren slinken erdoor.

Maar behalve direct tegen tumorcellen werken gemcitabine en 5-fluorouracil óók op cellen van het afweersysteem, ontdekten de Fransen. En daardoor is het alsof deze stoffen tegelijk remmen en gasgeven als antikankermiddelen.

De cytostatica blijken namelijk specifiek bepaalde cellen van het afweersysteem te doden, die voordat ze sterven bepaalde ontstekingseiwitten uitstoten die de groei van tumoren juist in de hand werken. De Fransen laten zien dat de ontstekingsreactie die daarvan het gevolg is de ingroei van kleine bloedvaatjes in de tumoren bevordert. Dat doet de aanvankelijke vernietigende werking van de anti-kankermiddelen deels weer teniet. In ander onderzoek legden wetenschappers al eerder een relatie tussen chronische ontstekingen en snelle tumorgroei.

Met nieuwe medicijnen kan mogelijk het stimulerende effect van gemcitabine en 5-fluorouracil weggenomen worden, waardoor de chemotherapie tumoren effectiever aanpakt, denken de Fransen.