Beste opera in Europa

December was nog maar drie dagen oud of daar verscheen al het eerste jaaroverzicht, en nog wel een herhaling van zondagmiddag. Maar deze maakte mijn tv-avond goed, na teleurstellend magere berichtgeving over leven en werk van de plotseling overleden acteur Jeroen Willems en overdadig speculeren over de de dood van een grensrechter in Almere.

Dan wil je graag een uurtje kijken naar een jaaroverzicht van de beste Europese opera’s van het jaar. Gids in de Eurovisieproductie van de Zweedse nationale omroep SVT was Kasper Holten, de jonge Deense artistiek directeur van The Royal Opera House in Londen. Hij liet ons nagenoeg complete aria’s zien uit opera’s in acht steden en sprak met regisseurs, zangers, dirigenten. Hij sprak zelfs met een video-ontwerpster uit Riga die mede door haar lichteffecten Donizetti’s Lucia di Lammermoor in Mussolini’s Rome liet spelen.

Veel mensen zijn allergisch voor zo’n van de hak op de tak springende caleidoscoop, maar je kunt er ook door meegesleept worden. De variëteit van vormen en tijdperken, van een geïmproviseerde barokvoorstelling van Haydn in het Stockholmse Hoftheater Drottningholm tot een door Dalí en Jeroen Bosch geïnspireerde Rusalka van Dvorak in Brno, voedde het idee dat opera het verdeelde continent een identiteit kan verschaffen. Want meer dan andere kunsten is opera bij uitstek een Europese kunstvorm. Zo maakt de Libanees-Franse regisseur Pierre Audi van Parsifal een Amsterdamse voorstelling. Verder valt de heldenrol op van de Scandinaviërs: van de jonge Noorse regisseur Stefan Herheim tot een betoverende productie in het Noord-Zweedse Umeå van Bergs Wozzeck.

Het kan dus, Europese kwaliteitstelevisie over het beste wat het continent voortbrengt, in een dure coproductie, met soms stukjes Noorse en Letse dialoog. Veel opera’s kennen boven-titeling in het theater, dus misschien daarom waren de toelichtende titels dit keer ook consequent bovenin het scherm te zien: linksboven titel van de opera en de componist, rechtsboven de naam en functie van de spreker. Alleen jammer dat daar nu net de Nederlandse Publieke Omroep een verplicht logo voorschrijft, van NTR aan de ene kant en Nederland 2 aan de andere kant. Het staat ontzettend slordig en liefdeloos, dat niemand nu even de moeite neemt om dat probleem op te merken en te verhelpen, ook al zijn we maandagnacht na middernacht dermate onder elkaar, dat we Peter Sellars ook zonder titel herkennen.

De slag om Brussel (VPRO) signaleerde ook al dat het probleem van Europa misschien mede een imagokwestie is door onvermogen van het grondpersoneel om de zaak aantrekkelijk over het voetlicht te brengen. Een pitch van twee Europarlementariërs van een halve minuut doet soms meer kwaad dan goed.

    • Hans Beerekamp