Thermometer van de wereldeconomie

Nieuwe cijfers over de gezondheid van de wereldeconomie en een nieuwe ronde Europees overleg deze week.

Een week met vooral macro-economisch nieuws staat voor de boeg, nu bijna alle bedrijven de cijfers over het derde kwartaal hebben gepubliceerd. Daarbij gaat het opnieuw over Europa, de banken, en de alsmaar voortwoekerende schuldencrisis.

De economische week begint vandaag met met de zogeheten ‘inkoopmanagersindices’ uit de hele wereld: van de opkomende landen als China en Rusland en Brazilië, tot het hart van de Eurozone. De index geeft een beeld van de orders van het wereldwijde bedrijfsleven en is zo een belangrijke ‘thermometer’ voor economische groei. Vorige maand daalde de inkoopmanagersindex voor Nederland naar 48,9, tegen 50,7 in de maand september. Een cijfer onder de 50 wijst op krimp. In China steeg de index vorige maand tot 50,4 – een indicatie dat de gevreesde ‘harde landing’ van de Chinese economie voorlopig uitblijft. Analisten zullen uitkijken naar de Chinese prestaties over de maand november.

Met vergelijkbare cijfers uit Duitsland, Frankrijk en Italië zal er ook meer duidelijk worden over de gezondheid van de Europese economie. Komende woensdag presenteert Brussel de inkoopmanagersindex voor de gehele Europse Unie.

Deze week staat bovendien de Europese schuldencrisis weer eens centraal. Dinsdag vergaderen de Europese ministers van Financiën opnieuw over de plannen van een Europese bankenunie. In oktober werd al besloten dat de Europese bank ECB toezicht zal krijgen op de Europese banken en dat er een stroppenpot zal komen voor banken die in problemen zijn gekomen. Over de uitwerking van de plannen – en vooral het tempo er van – was toen echter nog veel onduidelijk. Niet vreemd, gezien de wankele positie van Franse, Italiaanse en vooral Spaanse banken.

Vanmiddag al overleggen de ministers van Financiën over de aanhoudende problemen in Zuid-Europa. Spanje en Cyprus, maar natuurlijk ook Griekenland zullen op de agenda staan. Vorige week bereikten de ministers een akkoord over de aanpak van de Griekse problemen. Griekenland hoeft minder rente te betalen en krijgt meer tijd om terug te betalen. Maar veel economen – waaronder ook de directeur van het Centraal Planbureau Coen Teulings, zijn het er over eens dat een deel van de Griekse schuld zal moeten worden kwijtgescholden, wil het land ooit uit de problemen komen. Afgelopen weekend hield Teulings een pleidooi in NRC Handelsblad. Gedeeltelijke kwijtschelding van de Griekse schuld is de „enige optie”, zo betoogde de CPB-directeur. „Op een gegeven moment komt de ultieme vraag op tafel: wat wil je, iets of helemaal niets?”

Veel Europese politici willen die economische waarheid nog niet onder ogen zien. Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem (PvdA) sprak vorige week in Brussel nog over twee ‘rode strepen’. Wat Nederland betreft krijgt Athene niet nog meer geld. En ook over het kwijtschelden van (delen) van de Griekse schuld, valt wat Den Haag betreft niet te praten. Een van Dijsselbloems voorgangers, Gerrit Zalm, is het daar mee eens. Gisteren zei de huidige bestuursvoorzitter van ABN Amro in het programma Buitenhof dat het nog „te vroeg” is om over een nieuwe Griekse ‘haircut’ te spreken.

Maar terwijl Nederland een harde lijn kiest, lijkt Duitsland te schuiven. In een interview met de populaire Duitse krant Bild am Sonntag zette bondskanselier Angela Merkel gisteren de deur op een kier. De huidige plannen voor Griekenland lopen tot 2014, zo zei Merkel. Daarna valt er te praten. „Als Griekenland op een dag voldoende inkomsten weet te genereren, zonder nieuwe schulden op zich te nemen, dan moeten we situatie opnieuw bekijken”. Stof voor discussie op het jaarcongres van Merkels CDU, komende woensdag.