Onderzoek: Rijk kan fout zoals met schip Otapan weer maken

Nog steeds kan Nederland milieuwetten overtreden omdat de uitvoering van nationale en internationale regels „onvoldoende gegarandeerd” is. Dat concludeert een commissie die onderzoek heeft gedaan naar het falen van de Rijksoverheid met het schip Otapan.

De zwaveltanker, die jarenlang in de Amsterdamse haven lag, werd in 2006 door Nederland ten onrechte naar Turkije gestuurd. Het schip zat vol asbesthoudend materiaal. Het schip was in Turkije aangemeld om opnieuw gebruikt te worden, maar in feite was het doel sloop. De hoeveelheid asbestmateriaal was niet 1.000 maar 77.000 kilo. Daarmee handelde Nederland volgens de commissie in strijd met de „gemeenschapstrouw” die gangbaar is onder landen. Internationale regels verbieden het transport van grote hoeveelheden afval.

Het Rijk heeft de afgelopen jaren verbeteringen doorgevoerd, maar die zijn volgens de commissie niet genoeg. Zo was er „onvoldoende regie” bij de sloop van ongeveer zeshonderd Nederlandse treinstellen die asbest bevatten en waarvan een deel eerder dit jaar in Duitsland is gesloopt.

„De treinen hadden niet op deze wijze naar Duitsland gemogen”, stelt voorzitter Pieter Zevenbergen, voormalig lid van de Algemene Rekenkamer. Staatsecretaris Mansveld (Milieu, PvdA) bestrijdt deze conclusie. Wel onderschrijft ze de meeste andere aanbevelingen.

Het heeft ambtenaren van toenmalig staatssecretaris Van Geel (CDA) destijds ontbroken aan professionaliteit en integriteit, aldus de commissie. Er was geen cultuur van tegenspraak, waardoor ambtenaren die uit waren op een goedkope oplossing hun gang konden gaan. Ook was er geen „balans” tussen beleid, uitvoering en toezicht. In het geval van de Otapan werkte de inspectie aan de uitvoering.