Niemand legt Britse bloggers aan banden

Een opmerkelijk aspect van het rapport-Leveson over de ethiek van de Britse pers: bloggers en twitteraars blijven in de adviezen buiten schot.

In de media- en politieke storm over mogelijke wettelijke regulering van de Britse pers viel het donderdag nauwelijks op. Maar van de bijna tweeduizend pagina’s van het rapport van rechter Brian Leveson over de werkwijze, cultuur en ethiek van de Britse pers gaat er slechts één over internet.

En dat terwijl recente mediaschandalen in het Verenigd Koninkrijk online plaatsvonden: de affaire van een voetballer werd op Twitter geopenbaard, een oud-politicus werd via datzelfde medium een pedofiel genoemd, en naaktfoto’s van prins Harry verschenen op een website. De traditionele media hielden zich aan een gerechtelijk bevel dat publicatie tegenhield (de voetballer), aan de smaadwetten (de oud-politicus) of aan privacyregels (Harry).

Maar Leveson noemt kranten en tijdschriften enerzijds, en Twitter en weblogs anderzijds niet elkaars gelijke. Volgens hem zegt de pers er ethische normen en waarden op na te houden en is internet een „ethisch vacuüm”. Daardoor kunnen „bloggers en anderen, als ze dat willen, zich ongestraft gedragen”.

En hij zegt dat de burger dat ook zo ziet: „Hoewel (..) het publiek het recht heeft sceptisch te zijn over de werkelijke kwaliteit van bepaalde delen van de pers, de premisse waarop kranten opereren blijft hetzelfde: dat ze zich aan hun eigen ethische code houden, dat binnen de grenzen van menselijk handelen de feiten in de krant of online juist zullen zijn, en dat individuele rechten gerespecteerd zullen worden.” En: „Men neemt niet aan dat wat men op internet leest geloofwaardig is, of dat het enige bepaalde garantie of nauwkeurigheid in zich heeft.” En dus gaat zijn advies over persregulering wél over gedrukte media, en niet over online publicaties (tenzij het de websites van gedrukte media betreft).

Journalisten vrezen het ergste. „Een overgereguleerde pers die parallel moet opereren aan een ongereguleerd internet zal de nagel in de doodskist van de krantenindustrie zijn”, schreef The Sun.

Hoe krampachtig de tweedeling kan zijn, bleek vorig jaar. Toen wist Manchester United-speler Ryan Giggs via de rechter te voorkomen dat zijn affaire met een Big Brother-kandidate in de kranten kwam. Sterker nog: journalisten mochten zijn naam niet noemen, de hare niet, en zelfs als ze geen namen noemden niets over de affaire schrijven.

Maar 75.000 twitteraars en tientallen bloggers dachten er anders over. Het leidde tot een mediaklucht, waarbij iedereen wist welke voetballer er een affaire had gehad, zijn naam op het voetbalveld werd gescandeerd, en hij zelfs in het Lagerhuis bij name werd genoemd. Maar kranten mochten niets schrijven.

De rechter in die zaak maakte, net als Leveson nu, onderscheid tussen de impact van internet en die van kranten. Leveson noemt de naaktfoto’s van prins Harry, die op een Amerikaanse entertainmentwebsite verschenen, als voorbeeld. „De inbreuk vermenigvuldigd als ze worden gepubliceerd in een krant met hoge oplage, niet alleen omdat meer mensen ze zullen zien, maar ook omdat meer mensen erover zullen praten.”

„Rechters begrijpen niet dat zelfs het meest obscure blog een groot bereik kan hebben als er naar wordt gelinkt en zoekmachines doorverwijzen naar een geruchtmakende post”, schreef commentator Nick Cohen.

Ook mediajuristen zeggen dat publiceren op internet hetzelfde is als in een krant. Lord McAlpine wil dat aantonen door twitteraars aan te klagen wegens smaad. De oud-politicus werd vorige maand door de BBC in verband gebracht met kindermisbruik. Zijn naam werd niet genoemd en de beschuldiging bleek onterecht. Maar binnen enkele minuten na de uitzending was zijn naam al het meest getwitterde Britse woord.

„Twitter is geen afgesloten koffietent voor vrienden. De boodschap gaat naar honderdduizenden mensen en je moet daar verantwoordelijkheid voor nemen”, zei McAlpines advocaat Andrew Reid. De BBC kreeg een boete van 186.000 pond (230.000 euro), en twitteraars kunnen eveneens boetes verwachten.

Probleem is dat niet alle twitteraars of bloggers onder Britse wetten vallen. Dat illustreerde de bekendste en invloedrijkste Britse blogger, Guido Fawkes; een alias van Paul Staines). Hij zei vrijdag tegen The Financial Times zijn blog „bewust” elders te laten hosten zodat hij niet kan worden aangeklaagd. Zijn blog heeft evenveel lezers als opinietijdschrift The Spectator.

    • Titia Ketelaar