Handelaars in wetenschappelijke twijfel

In het fascinerende boek Merchants of Doubt hebben Naomi Oreskes en Erik Conway in 2010 laten zien hoe dezelfde kleine groep wetenschappers en soms ook pseudowetenschappers die in deVerenigde Staten twijfel zaai(d)en over de gevaren van tabak dat ook doen over de opwarming van de aarde, veelal met financiële steun van dezelfde conservatieve denktanks.

Klimaatverandering is een zeer gevoelig onderwerp, niet alleen in de VS. Het gaat vaak meer over mens- en maatschappijvisies dan over de klimatologie. Verzet tegen klimaatbeleid is verzet tegen overheidsbemoeienis en tegen inperking van de vrije markt.

Iedereen die over klimaatverandering of klimaatbeleid schrijft, ervaart regelmatig hoe moeilijk het is om niet in een welles-nietes-debat getrokken te worden.

Klimaatsceptici – zoals de twijfelaars ten onrechte vaak worden genoemd, want scepsis is tenslotte voor iedere rechtgeaarde wetenschapper een grondhouding – proberen voortdurend de feiten onderuit te halen of in een ander licht te plaatsen.

Klimaatalarmisten kunnen niet begrijpen hoe je onpartijdig over een thema kunt – of wilt – schrijven, dat de wereld bedreigt. Ze vragen van journalisten en kranten om hun neutraliteit te laten varen. Ze eisen stellingname om de aarde te redden.

Sinds de klimaattop in Kopenhagen in 2009 schrijf ik in het weblog nrc.nl/klimaat over het klimaatdebat en op iedere blog volgen reacties van mensen die de conclusies van wetenschappelijk onderzoek in twijfel trekken, die beweren dat klimaatverandering onzin is, dat klimaatwetenschappers lijden aan tunnelvisie, groepsdwang of onzekerheid over de financiering van hun volgende onderzoek.

Het KNMI en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) zijn nu samen met de ‘sceptische’ wetenschapsjournalist Marcel Crok, auteur van het boek De staat van het klimaat, een website begonnen die bedoeld is om wetenschappers en sceptici met elkaar te laten debatteren over controversiële thema’s (climatedialogue.org). Ze geven uitvoering aan een motie van de VVD uit 2010, waarin werd verzocht om sceptici bij ‘vervolgstudies’ te betrekken, na enkele blunders in de rapporten van het IPCC, het wetenschappelijk klimaatpanel van de Verenigde Naties. Volgens critici leidt zo’n debat echter al gauw tot een oververtegenwoordiging van de sceptici, waartoe slechts een heel klein deel van de serieuze klimaatwetenschappers zichzelf rekent.

Roger Pieke jr. heeft een website (rogerpielkejr.blogspot.nl/) waar klimaatbeleid vaak op een intelligente manier ter discussie wordt gesteld. Argumenten tegen de beweringen van sceptici zijn te vinden bij skepticalscience.com, zij hebben zelfs een (gratis) smartphone-app gemaakt. Handig voor onderweg. Beweert iemand dat de aarde niet opwarmt, maar juist afkoelt – zoals veel sceptici veronderstellen? Klik dan op ‘it’s cooling’ en vind alle grafieken en feiten waaruit het tegendeel blijkt.