Een petje mag in campagne, suiker en olie niet

Op 9 december gaan de Roemenen stemmen. Een nieuwe wet verbiedt het de kiezers cadeau te geven. Dat gebeurde veel, vooral op het platteland.

Boekarest. - Wel petjes, pennen en mokken met partijlogo. Maar tassen met bloem, olie en suiker, of sigaretten uitdelen, dat mogen Roemeense politieke partijen niet meer. De Roemeense regering heeft een noodverordening aangenomen om het kopen van stemmen tijdens de campagne voor de parlementsverkiezingen op 9 december tegen te gaan. Kandidaten mogen geen cadeautjes meer uitdelen die meer waard zijn dan tien lei (2,20 euro) ex btw. Nu het spannend wordt in de slotfase van de campagne, moet blijken of ze zich daaraan houden.

Vooral op het platteland hebben partijen in Roemenië de gewoonte om bij verkiezingen op grote schaal stemmen te kopen, door onder meer levensmiddelen en sigaretten uit te delen. Een paar jaar geleden waren plastic emmers en bezems populair.

Voor het eerst sinds Roemenië in 1990 weer een democratie werd, wordt op hoog niveau iets tegen electoraal omkopen gedaan. Weinigen in Roemenië geloven echter dat de regering van premier Viktor Ponta van de socialistische partij het serieus meent. Of dat zijn eigen partij zich aan de nieuwe regel zal houden.

Het is een symbolisch besluit, zegt Cristian Pirvulescu, politicoloog en directeur van Pro Democratia, een non-profit organisatie die verkiezingen in Roemenië monitort en probeert de democratie te versterken. De regeringscoalitie durft zoiets af te kondigen, omdat ze er zelf nu in de peilingen goed voorstaat, zegt hij. Stemmen kopen komt het meest voor als partijen in een nek-aan-nekrace verwikkeld zijn.

Met name in rurale gebieden staan burgers open voor het verhandelen van hun stem, legt Pirvulescu uit. Dat komt door de grote armoede in Roemenië, ongeveer een derde van de bevolking leeft van minder dan vijf euro per dag, en door de slechte ervaringen van burgers met politici. „Ze hebben geen enkele baat bij de politiek. Behalve af en toe een cadeautje.”

Gemiddeld kost een stem zo’n vijftig tot zestig lei (ongeveer 12,50 euro), stelt anti-corruptie specialist Laura Stefan in Boekarest. Op basis van vorige verkiezingen gaat ze ervan uit dat alle partijen zich schuldig maken aan het kopen van stemmen. Daardoor is het moeilijk te zeggen hoe verkiezingsuitslagen erdoor worden beïnvloed.

Stefan juicht het regeringsinitiatief in principe toe. „Het is het juiste om te doen. Ik heb alleen nog geen poging gezien de wet serieus te handhaven en een cultuurverandering binnen de partijen tot stand te brengen.”

De verkiezingsstrijd in Roemenië gaat vooral tussen de huidige regeringscoalitie van socialisten met liberalen (USL) en de alliantie van conservatieven en liberaal-democraten (ARD). Nieuwkomer Dan Diaconescu met zijn volkspartij (PP) kan een belangrijke rol spelen om een van de twee aan een ruime regeringsmeerderheid te helpen.

Vrijwel alle peilingen voorspellen ruime winst voor de huidige regeringsploeg. Die nam in mei afgelopen jaar het roer over van de conservatieve regering die veel steun verloor door onder meer vergaande bezuinigingen op lonen en pensioenen. Alle partijen beloven nu belastingverlagingen, het scheppen van banen en het verhogen van salarissen.

Europa is ver weg: De wereld

    • Marloes de Koning