Een crisisverzamelaar in het zuidoosten van Europa

De Revolutieverzamelaar, noemde biograaf Henk van Renssen het boek dat hij in 2006 schreef over journalist George Nypels, correspondent van het Algemeen Handelsblad in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw.

Nypels kreeg na de Eerste Wereldoorlog van de Amsterdamse krant de rol van ‘reiscorrespondent’. Hij trok door Europa, van het Italië van het opkomende fascisme tot het pril-communistische Moskou, van het verslagen, onder herstelbetalingen zuchtende Duitsland tot de Balkan, waar de nationale trots van nieuwe landen opbloeide op de resten van de verdwenen rijken, het Ottomaanse en Habsburgse.

Zes jaar na verschijning is het boek over George Nypels nog steeds fascinerende lectuur. Des te meer omdat de Europese geschiedenis ook nu volop in beweging is. Weliswaar gebeurt dat nu zonder oorlog, revolutie en nieuwe staatsgrenzen – al zijn er Kassandra’s die menen dat Europa zich in een ‘pre-revolutionaire fase’ bevindt, onder invloed van de hoge werkloosheid, groeiende armoede en ontwrichting van de sociale samenhang in een aantal Europese landen.

Maar vooralsnog overheerst een andere kracht: de Europese integratie, die allang geen vrijblijvende keuze meer is, maar een dwingend proces. Elk land dat deelneemt aan de Europese Unie en de eurozone, merkt daar op enig moment ingrijpende consequenties van. Of het nu gaat om hervormingen in de fiscale structuur of sociale voorzieningen in het westen van Europa, of om een totale make-over van de staatshuishouding, de overheid en de politiek, zoals in Griekenland: het gaat om veranderingen die uiteindelijk móeten, zolang deze landen meedoen aan ‘Europa’.

Net als in 1919 laat de krant correspondenten reizen, om te doorgronden wat dit proces in verschillende landen betekent, en om het in samenhang te zien. Zo bereist Zuid-Europa-correspondent Merijn de Waal vanuit zijn standplaats Madrid niet alleen Spanje maar ook Italië en Portugal. Marloes de Koning, correspondent in Zuid-Oost Europa, gaat verder. Zij heeft begin dit jaar haar standplaats Belgrado opgegeven om, als een journalistieke nazaat van George Nypels, als reis-correspondent door Zuid-Oost Europa te trekken.

Een groot deel van het jaar was zij in Griekenland, maar nu is zij in Roemenië. Daar zijn volgende week parlementsverkiezingen, die zich afspelen in een naar Europese begrippen ongebruikelijke context: de huidige premier en de president hebben een hoog oplopend conflict over elkaars legitimiteit. Maar de reizende correspondent is ook iets anders opgevallen: Roemenië, lid van de EU sinds 2007 (en daarom automatisch ook aspirant eurozoneland) functioneert, net als Griekenland jarenlang, alleen in naam volgens de regels van de Europese Unie. In Griekenland hebben Noord-West-Europeanen het land nu min of meer overgenomen – zover gaat de integratie. Roemenië, stelt de correspondent in deze De Wereld vast, is door de EU juist vergeten. Het wachten is op een crisis daar. De Europese reiscorrespondent van nu is een crisisverzamelaar.