Bij absentie Kramer rijden Bergsma en De Jong toptijd

Jorrit Bergsma en Bob de Jong schitterden in Astana met toptijden op de tien kilometer. Kan Sven Kramer de stayers van BAM nog bijbenen?

Het gezicht van pijn vertrokken, een grimas tussen lachen en huilen in. De handen op de knieën om de verzuurde benen een beetje te ontlasten. Eindelijk, daar stond het bankje naast de ijsbaan, met kussens erop nog wel. Jorrit Bergsma plofte er tegenaan, kroop er langzaam op. Haalde zijn benen van het ijs, ritste moeizaam zijn pak open en duwde met de rechterhand hard op zijn hoofd. Een liefkozende aai van coach Jillert Anema. Daar lag hij, haast in foetushouding. De eenzaamheid van een lange afstandschaatser. Inademen, uitademen. Het licht even weg uit zijn ogen. Maar intens gelukkig.

Bergsma (26) won gisteren in de Kazachstaanse hoofdstad Astana de tien kilometer om de wereldbeker, in een supersnelle tijd van 12.50,40. Bij de doorkomst na 6.800 meter naderde hij het fabuleuze wereldrecord van Sven Kramer uit 2007 (12.41,69) tot één luttele seconde. Om uiteindelijk na een paar zware slotronden maar net genoeg voorsprong over te houden op zijn ploeggenoot Bob de Jong, die in de rit vóór hem 12.51,22 had gereden. „Het was niet bijzonder snel”, sprak Bergsma op de website schaatsen.nl, toen hij na afloop was hersteld van de vermoeidheid. „Dit is zo’n beetje mijn niveau. Vorig jaar reed ik in december ook al hard.”

Toch was de tien kilometer van de beide stayers uit de BAM-ploeg alleen al cijfermatig van uitzonderlijk hoog niveau. Bergsma verbeterde het baanrecord in de fraaie maar lege Alua-ijshal met ruim 19 seconden, bleef slechts 0,07 van zijn persoonlijk record verwijderd en realiseerde de vijfde tijd ooit. De Jong (36) reed zijn op één na snelste tien kilometer en kwam tot de zevende tijd op de eeuwige ranglijst. Op de andere afstanden waren de tijden van de winnaars minder bijzonder. Shani Davis won de 1.500 meter bij de mannen in 1.46,01, Christine Nesbitt bij de vrouwen in 1.57,18. Martina Sablikova kon op de vijf kilometer niet harder dan 7.00,75.

De concurrentie kwam er niet aan te pas tegen het BAM-duo, dat hoe langer hoe meer in een aparte klasse lijkt te schaatsen op de langste afstand. De Jong tolereerde de Zuid-Koreaan Lee Seung-Hoon tot zes kilometer in zijn buurt, maar demarreerde toen met een weergaloze versnelling weg bij de regerend olympisch kampioen, die in 13.07,06 nog wel als derde eindigde. Bergsma gebruikte een raketstart van tegenstander Jan Blokhuijsen om zelf ook te beginnen met een rondje van 29,9 en een lange reeks van lage dertigers. Pas na driekwart van de race begon het lichaam te schokken en moest de Fries zijn brede klappen inruilen voor een smaller ‘marathonslagje’. „Aan het eind ging ik aardig naar de kloten.”

Sven Kramer, al drie weken op rij winnaar van een vijf kilometer, ontbrak in Astana. De Fries had in de voorbereiding op het seizoen een rugblessure en acht zijn trainingsbasis nog niet sterk genoeg voor een tien kilometer. Hij koos voor een lang trainingskamp in Inzell. Kan de wereldrecordhouder en drievoudig wereldkampioen het huidige niveau van Bergsma en De Jong nog aan?

Sinds zijn comeback vorig seizoen ging Kramer het duel op de langste afstand in de wereldbeker uit de weg. Hij reed (en won) twee degelijke tien kilometers bij de EK en WK allround, zonder de specialisten Bergsma en De Jong. Hij heerst nog altijd op de vijf kilometer, dit seizoen zelfs voorlopig met meer overtuiging dan vorig jaar. Vijf van de tien beste tijden op de eeuwige ranglijst van de tien kilometer zijn van Kramer. Maar ze dateren allemaal van voor 2010.

De toptijden van Bergsma (twee keer in de top tien) en De Jong (drie keer) zijn allemaal van de laatste twee seizoenen. De stayers van coach Anema maken van elke tien kilometer een boeiend gevecht, pure reclame voor een discipline die internationaal onder druk staat. Waar Kramer zich nu voorbereidt op de EK en WK allround, hoopt BAM straks op natuurijs. De afrekening volgt in Sotsji, dit seizoen bij de WK afstanden en volgend seizoen op de Spelen. „Ik ben goed op weg”, aldus Bergsma.