Bergsma en De Jong tonen hun klasse op 10 kilometer

Het gezicht van pijn vertrokken, de handen op de knieën om de verzuurde benen te ontlasten. Eindelijk, daar stond het bankje naast de ijsbaan, met kussens erop nog wel. Jorrit Bergsma plofte er tegenaan, kroop er langzaam op. Haalde zijn benen van het ijs, ritste moeizaam zijn pak open en trok met de rechterhand hard aan zijn haar. Een liefkozende aai van coach Jillert Anema. Daar lag hij, haast in foetushouding. De eenzaamheid van een langeafstandschaatser. Inademen, uitademen. Het licht even weg uit zijn ogen. Maar intens gelukkig.

Bergsma (26) won gisteren in de Kazachse hoofdstad Astana de 10 kilometer om de wereldbeker, in een supersnelle tijd van 12.50,40. Bij de doorkomst na 6.800 meter naderde hij het wereldrecord van Sven Kramer uit 2007 (12.41,69) tot één seconde. Om na een paar zware slotronden net genoeg voorsprong over te houden op zijn ploeggenoot Bob de Jong, die in de rit vóór hem 12.51,22 had gereden. „Het was niet bijzonder snel”, sprak Bergsma op schaatsen.nl. „Dit is zo’n beetje mijn niveau. Vorig jaar reed ik in december ook al hard.”

Toch was de 10 kilometer van beide stayers uit de BAM-ploeg van uitzonderlijk niveau. Bergsma verbeterde het baanrecord in de Alua-hal met ruim 19 seconden, bleef slechts 0,07 van zijn persoonlijk record verwijderd en realiseerde de vijfde tijd ooit. De Jong (36) reed zijn op één na snelste 10 kilometer, de zevende tijd op de eeuwige ranglijst. Op de andere afstanden waren de tijden van de winnaars minder bijzonder. Shani Davis won de 1.500 meter bij de mannen in 1.46,01, Christine Nesbitt bij de vrouwen in 1.57,18. Martina Sablikova won de 5 kilometer in 7.00,75.

Op de langste afstand kwam de concurrentie er niet aan te pas tegen het BAM-duo, dat steeds meer in een aparte klasse lijkt te schaatsen. De Jong tolereerde de Zuid-Koreaan Lee Seung-Hoon tot zes kilometer in zijn buurt, maar demarreerde toen met een weergaloze versnelling weg bij de regerend olympisch kampioen, die in 13.07,06 derde werd. Bergsma gebruikte een raketstart van tegenstander Jan Blokhuijsen om zelf ook te beginnen met een rondje van 29,9 en een lange reeks van lage dertigers. Pas na driekwart van de race begon het lichaam te schokken.

Sven Kramer – al drie weken op rij winnaar van de 5 kilometer – ontbrak in Astana. Hij kampte in de seizoensvoorbereiding met een rugblessure, acht zijn trainingsbasis nog niet sterk genoeg voor een 10 kilometer en koos voor een trainingskamp in Inzell. Kan Kramer het huidige niveau van Bergsma en De Jong aan?

Sinds zijn comeback vorig seizoen ging Kramer het duel op de langste afstand in de wereldbeker uit de weg. Hij reed (en won) twee degelijke 10 kilometers bij EK en WK allround, zonder Bergsma en De Jong. Kramer heerst nog altijd op de 5 kilometer. Vijf van de tien beste tijden op de eeuwige ranglijst van de 10 kilometer zijn van Kramer, alle vóór 2010.

De toptijden van Bergsma (twee keer in de toptien) en De Jong (drie keer) zijn allemaal van de laatste twee seizoenen. De stayers van coach Anema maken van elke 10 kilometer een boeiend gevecht, pure reclame voor een discipline die internationaal onder druk staat.