Zo overleef je de duurste maand van het jaar

December is voor winkels de belangrijkste maand van het jaar. Maar welke consument betaalt nog de volle prijs? Op deze en de volgende pagina's winkeliers en klanten over altijd uitverkoop. En over een horloge van 17.000 euro.

Waddinxveen 29-11-2012 Peter Groenendijk heeft een sinterklaasbudget van 40 euro voor het verhaal van Anne over Sinterklaas budgets. Foto Floren van Olden

Hoe belangrijk is december nog als koopmaand bij uitstek? Met een net aangetreden kabinet dat de consument forse lastenverzwaringen in het vooruitzicht stelt en een btw-verhoging die de klant in september al de winkel in joeg, zou het wel eens rustig kunnen blijven in de winkelstraten.

Nog los van het feitelijke inkomen van consumenten is het vertrouwen in de toekomst minstens zo belangrijk voor het koopgedrag. En dat vertrouwen kreeg recent een flinke knauw. Want ook al wordt hij nooit ingevoerd, de door het kabinet-Rutte II aangekondigde inkomensafhankelijke zorgpremie en de verwachting dat consumenten er vanaf 2014 tientallen procenten op achteruit hadden kúnnen gaan, vertaalde zich direct in een dalend consumentenvertrouwen en minder aankopen.

Ook de aanhoudend dalende huizenprijzen hebben effect op de kooplust. Als de huizenprijzen stijgen zijn mensen eerder geneigd grote uitgaven te doen. Ook al gaat het om een waardestijging die pas in de toekomst, bij de verkoop van het huis, verzilverd kan worden. Gebeurt het tegenoverstelde, zoals nu al enkele jaren in Nederland het geval is, dan zijn mensen juist geneigd meer te sparen.

Dat toonde het Nibud – het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting – deze week nog aan. Ook al nam de koopkracht tot in crisisjaar 2009 toe, de inzakkende woningmarkt zette huizenbezitters aan tot sparen: de helft had vorig jaar minstens 17.000 euro op de spaarrekening staan. Twee keer zo veel als vóór het uitbreken van de crisis.

In het derde kwartaal van dit jaar daalden de consumentenbestedingen volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek 1,8 procent. In september was weliswaar nog een piek te zien: consumenten anticipeerden op de verhoging van het btw-tarief van 19 naar 21 procent die per 1 oktober inging. Tegen de trend in bleef de omzet van de detailhandel in september op peil ten opzichte van een jaar eerder.

Hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van het CBS acht het goed denkbaar dat de duurdere kerstcadeaus dit jaar al eerder zijn aangeschaft om de btw-verhoging te omzeilen. Dat kan betekenen dat de consumentenbestedingen in het laatste kwartaal een extra terugval vertonen. Iets soortgelijks gebeurde dit voorjaar in de autobranche, toen kopers inspeelden op de afschaf van fiscale voordelen voor zuinige auto’s. In mei was er een opleving te zien, daarna zakte de autoverkoop fors in. Het leidde deze week zelfs tot het afblazen van de AutoRai, voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog.

Als dit een voorbode is voor de detailhandel, kan de piek in september ten koste gaan van wat traditioneel de belangrijkste maand voor de detailhandel is – sommige winkels lijden het hele jaar verlies en maken dat in december goed.

Toch heeft de sector volop vertrouwen in de omzet tijdens de feestmaand. „Wij verwachten gewoon weer grote drukte in de winkelstraten”, zegt Paul te Grotenhuis van brancheorganisatie CBW-Mitex voor wonen, mode, schoenen en sport. Júíst deze maand gaan consumenten nog shoppen, verwacht hij. „Mensen verwachten dat het leven vanaf januari duurder wordt, dus dán nemen de bestedingen af. Maar nu gaan ze gewoon Kerstcadeaus kopen en mooie kleding voor tijdens het kerstdiner.”

December: pagina 12-13

    • Ariane Kleijwegt
    • Barbara Rijlaarsdam