Verbeten strijd om tieners met talent

Ajax haalde een toptalent van PSV. Die club winkelt op zijn beurt bij de Sparta-jeugd. Het is de nieuwe realiteit. „Laten we niet vromer zijn dan de paus.”

Jongens zijn het nog, dat zie je aan alles. Phillip Cocu constateerde woensdagavond tevreden dat zijn PSV A1 „een belangrijke ervaring” rijker is. De Eindhovense tieners hadden zich even daarvoor tegen hun leeftijdsgenoten van het Schotse Celtic geplaatst voor de achtste finales van het NextGen-toernooi, een soort Champions League voor jeugdopleidingen. Voor de gelegenheid was de wedstrijd in het Philips Stadion en bijna vijfduizend supporters hadden gebruik gemaakt van de gratis entree. „Voetballen in een stadion, terwijl je móet winnen. Goed dat ze daar aan kunnen wennen”, zei trainer Cocu.

Alleen het grootste talent was er niet bij: Riechedly Bazoer. Deze zestienjarige verdediger geldt als één van de grootste beloften in het Nederlands voetbal. Een gewilde jongen, die twee weken geleden nog onder Cocu in de A1 van PSV speelde. Maar hij verliet Eindhoven. Niet voor Manchester City, niet voor het grote geld. Maar voor Ajax. Cocu is nog steeds zuur van het vertrek van zijn centrumverdediger. „Door zijn overgang kan hij nu zeven maanden geen wedstrijden spelen. Dus wat dat betreft snap ik de keuze voor Amsterdam helemaal niet.”

De frustratie van Cocu is de frustratie van jeugdtrainers bij Sparta en NEC, waar PSV op zijn beurt de afgelopen vier jaar meer dan een handvol talenten weghaalde. En de frustratie van ADO Den Haag, waar Feyenoord talenten weglokte. „Het gaat er heviger aan toe dan ooit tevoren”, zegt Hans Nijland, directeur van FC Groningen. En Jacco Swart van NEC: „Het ontneemt je als club de lust om veel te blijven investeren in eigen jeugdopleiding als steeds de krenten eruit worden gevist.”

Clubbestuurders met wie deze krant de afgelopen week sprak staan niet te kijken van de recente transfer van Bazoer van de PSV-jeugd naar Ajax. Ze signaleren in Nederland een verbeten strijd om groeibriljanten zo vroeg mogelijk vast te leggen. Van een gentlemen’s agreement tussen de drie topclubs Ajax, Feyenoord en PSV, zoals in het afgelopen decennium, is bijvoorbeeld allang geen sprake meer. Marcel Brands, technisch-directeur bij PSV, heeft het over „nieuwe mensen, nieuwe wetten”.

Er worden verschillende oorzaken genoemd voor de teloorgang van de ongeschreven regel dat je van elkaars talenten afblijft. Nieuwe clubs als Twente en AZ meldden zich in de strijd om de landstitel, waardoor er van een klassieke top drie geen sprake meer is. De versobering van de begrotingen noopte daarnaast tot creativiteit: hoe eerder weggekocht, hoe goedkoper. En tenslotte de rol van zaakwaarnemers die clubs tegen elkaar uitspelen.

Maarten Fontein, oud-directeur van Ajax, zag het vijf jaar geleden allemaal gebeuren. Het begin van een nieuw tijdperk op het gebied van jeugdtransfers. De Engelse clubs werden verplicht meer zelf opgeleide spelers in hun selectie te hebben en stortten zich met groot geld op de Nederlandse markt. Dus: hoe jonger weggeplukt, hoe beter. Zo maakten Jeffrey Bruma en Nathan Aké de overstap van Feyenoord naar Chelsea. „Engelse clubs doen aan kwantitatieve recrutering, in de hoop dat er eentje tussen zit die het haalt. Je moet je daar als Nederlandse club tegen beschermen”, zegt Fontein, die nu bestuurslid is van koepelorganisatie van Europese clubs ECA. „Anders raak je steeds je beste jongens kwijt. Wij zijn toen bij Ajax begonnen met jeugdcontracten.”

Een nieuwe realiteit was ontstaan. Sindsdien leggen Nederlandse clubs hun beste talenten direct contractueel vast. Een speler kan vanaf zijn zestiende een eerste contract voor maximaal drie jaar tekenen. Ajax bood in het eerste half jaar van 2012 maar liefst zestien jeugdspelers een contract aan. Het gaat daarbij om jaarsalarissen tussen de twintig- en dertigduizend euro. „Uit zelfbescherming”, zegt een woordvoerder van de Amsterdamse club.

Zaak is dus om talenten vroeg aan je te binden. De handel in talenten is lucratief. Uit onderzoek van deze krant bleek vorig jaar dat Søren Lerby als ‘huismakelaar’ van Ajax beloond werd als hij talenten aan de club verbond. Voor ieder door hem aangebrachte voetballer met een jaarsalaris tussen de 50.000 en 150.000 euro kreeg hij 25.000 euro commissie. Lerby behartigt nog altijd de belangen van vele jonge Ajacieden.

Ook andere makelaarskantoren storten zich op de voetballende tieners, die volgens de regels van KNVB pas op hun zestiende een relatie aan mogen gaan met een zaakwaarnemer. Veel clubbestuurders kennen gevallen van zaakwaarnemers die het hoofd van de voetballers al ver voor hun zestiende op hol brengen. „Dat is een ongezonde situatie”, stelt Fontein. Maar volgens hem is het in de praktijk bijna niet te bewijzen dat spelers tóch al professioneel worden begeleid op hun vijftiende.

Een ingewijde bij PSV verklaart dat Bazoer al voor zijn zestiende verjaardag benaderd werd door Forza Sports Group, maar tot een zaak zal het waarschijnlijk niet komen. Dit kantoor, dat zich met name richt op jonge spelers, was eerder onderwerp van KNVB-onderzoek wegens hun rol bij de transfer van Nathan Aké van Feyenoord naar Chelsea. Forza Sports Group werd bij gebrek aan bewijs niet vervolgd. Het makelaarskantoor aan de Egelantiersgracht in Amsterdam wijst alle beschuldigingen van de hand. Revien Kanhai van Forza Sports Group heeft geen zin om in te gaan op de transfers van Bazoer en Aké. Ook een interviewverzoek over hun werkwijze wijst Kanhai na overleg met zijn collega’s af. „Het is simpelweg even niet de juiste timing nu”, stelt hij.

Volgens verschillende bestuurders van clubs uit het Nederlandse betaald voetbal zijn het vooral zaakwaarnemers die voor onrust zorgen. Een ingewijde bij Sparta noemt ze „de rotte plek”. En de onvrede over de tussenpersonen leeft breder. In een recent onderzoek van de ECA over jeugdopleidingen bij 96 clubs in 41 Europese voetbalbonden werd het verbod op zaakwaarnemers voor spelers onder de achttien jaar zelfs als belangrijkste te nemen ‘beschermingsmaatregel’ genoemd.

Marcel Brands van PSV ziet weining in het aan banden leggen van zaakwaarnemers. „Dat ligt te gecompliceerd. Spelers mogen wel een profcontract tekenen als ze zestien zijn. Wie moet ze dan bijstaan? De ouders?” Hij voelt meer voor een verplichting voor talenten om hun eerste profcontract bij de club van opleiding te tekenen. In dat geval had Bazoer bijvoorbeeld niet van PSV van Ajax kunnen overstappen. Nu betaalt Ajax alleen een vergoeding: 13.000 euro per opleidingsjaar.

Fontein maakt zich binnen de organisatie van Europese clubs hard voor de ontwikkeling van jeugdig talent. „Het is vaak een ongezonde situatie dat spelers voor hun achttiende opeens van omgeving veranderen”, stelt hij. „Het gaat op die leeftijd niet alleen om de ontwikkeling als voetballer, ook als mens. Maar dat wil niet zeggen dat je zonder meer regels door kunt voeren. Je hebt ook te maken met Europese regelgeving over vrij verkeer van personen en goederen.”

De voetbalbestuurder heeft meerdere maatregelen voor ogen. Hij denkt aan een verplichting om het eerste contract bij de opleidingsclub te tekenen. Maar ook hier treden complicaties op. „Spelersvakbond Fifpro verzet zich hier tegen”, zegt Fontein. „Maar clubs die in spelers investeren mogen daar toch best iets voor terug krijgen? Bedrijven in Silicon Valley sponsoren de studies van de beste studenten in de Verenigde Staten. Maar die moesten daarna wel minimaal een paar jaar voor de be trokken bedrijven blijven werken.”

De jacht op jong talent is niet altijd succesvol. Ajax slaagde er niet in het zestienjarige toptalent Richairo Zivkovic van FC Groningen te kapen. Directeur Nijland haalde opgelucht adem toen hij de aanvaller zijn eerste contract liet tekenen. „Wij investeren anderhalf miljoen in onze jeugdopleiding. Het zou zonde zijn als we onze beste spelers niet kunnen behouden. Maar je kunt voetballers onmogelijk verplichten zich aan je te binden. Dat bepalen ze zelf. En laten we niet vromer zijn dan de paus. Wij hebben Virgil van Dijk ook uit de A1 van Willem II gehaald. In Tilburg zullen ze er ziek van zijn.”

Phillip Cocu zegt over de jonge Bazoer dat hij alle kans had om bij PSV door te breken. „Wij hadden een mooi toekomstperspectief voor hem.” Feit is dat Ajax zaterdag in de Arena tegen PSV voornamelijk met ‘eigen’ jeugd zal aantreden. PSV zet er hooguit maar één zelfopgeleide speler tegenover.