Slijmremmer is mogelijk nieuw medicijn tegen astma en COPD

Overmatige en dus benauwdmakende slijmproductie is een probleem voor astmapatiënten en voor mensen met andere longaandoeningen, zoals COPD. Onderzoekers in St. Louis hebben misschien iets in handen om hen te helpen. Ze hebben een stofje ontwikkeld dat de overproductie van slijm in gekweekt longweefsel nagenoeg stillegt. Als het ook bij ‘hele’ mensen werkt is dat een nieuwe aanpak van die longziekten (Journal of Clinical Investigation online, 26 november).

COPD – een verzamelnaam voor chronische bronchitis en longemfyseem – is na kanker, hart- en vaatziekten en dementie de vierde doodsoorzaak in ons land. In 2006 overleden er ongeveer 6.000 mensen aan. Bij autopsie van overleden patiënten blijkt vaak dat de longen zo vol zitten met slijm dat ademhalen vrijwel onmogelijk was. Bij COPD verdwijnt de elasticiteit van het longweefsel. Het is niet te genezen. Ontstekingsremmers, luchtwegverwijders en middelen die het slijm verdunnen kunnen veel verlichting geven. Een middel dat de slijmproductie terugdringt, is er echter niet.

Normale longcellen gaan veel slijm produceren in reactie op bijvoorbeeld virussen en sigarettenrook. Hoe die slijmproductie op gang kwam was onbekend. De onderzoekers wisten alleen dat bij muizen die dienen als proefdiermodel voor COPD de slijmproductie kunstmatig op gang gebracht wordt door aan longcellen een extra exemplaar van het gen voor het eiwit CLCA toe te voegen.

Dat was het uitgangspunt van de speurtocht naar de slijmvorming. Bij experimenten in gekweekt longweefsel bleek dat CLCA het enzym MAPK13 activeert.

Bij COPD-patiënten die op de wachtlijst staan voor een longtransplantatie bleken CLCA en MAPK13 inderdaad overactief te zijn.

Uiteindelijk begint de slijmoverproductie na een reactie van het afweersysteem en dat blijkt die enzymketen te activeren.

Nadat ze de moleculaire structuur van MAPK13 hadden bepaald ontwikkelden ze een stof die er zo aan bindt dat het enzym niet meer werkt.

In menselijke gekweekte longcellen bracht deze remmer de slijmproductie terug tot slechts 1 procent van de oorspronkelijke waarde. Huup Dassen