Respect voor asielzoekers, twijfel over actievoerders

Burgemeester Van der Laan kijkt met gemengde gevoelens terug op de ontruiming van het tentenkamp in Amsterdam.

AMSTERDAM - Burgemeester van Amsterdam Eberhard van der Laan bestuurder, burgemeester, portret, Dijkstra bv

Het is het eind van een dag die voor de burgemeester van Amsterdam begon in het duister van de ochtend. Eberhard van der Laan werd vrijdag vanaf het krieken van de dag op de hoogte gehouden van de operatie die hij de afgelopen weken zo zorgvuldig had voorbereid: de ontruiming van een tentenkamp in Amsterdam-West, de afgelopen maanden bewoond door uitgeprocedeerde asielzoekers.

Hij moest rekening houden met de wensen van de gemeenteraad, die „een humane oplossing” eiste. Hij weerstond de kritiek van staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD), die de tijdelijke opvang die Van der Laan asielzoekers bood om bij te komen als „valse hoop” betitelde. En hij keek als burgemeester met argusogen of er signalen kwamen dat de buurtbewoners de asielzoekers zat werden.

Vrijdagochtend haalde de politie de asielzoekers weg uit het kamp. Eén Chinees wandelde vrijwillig met rolkoffer en Lidl-tas de poort uit, ongeveer honderd overgebleven Afrikaanse asielzoekers hadden onderling afgesproken dat ze zich zouden laten arresteren.

Bent u opgelucht over de afloop?

„Een ontruiming hoor je nooit met genoegen te doen, maar wel met overtuiging. Ik was overtuigd. En een burgemeester is tevreden als bij een ontruiming de politie voortreffelijk optreedt. Dat is gebeurd. De asielzoekers hebben geen verzet geboden en het is niet uit de hand gelopen. We hebben met het dertigtal mensen van politie, gemeente en GGD, die nauw bij alles betrokken waren, een taartje gegeten op de afloop. Daar zei iemand: respect voor de asielzoekers.”

Er waren wel confrontaties tussen politie en actievoerders die buiten het hek stonden.

„Ik heb gemengde gevoelens over de Nederlandse actievoerders en hoe ze zich bij de ontruiming en eerder bij een demonstratieve mars hebben gedragen. Er waren volkomen oprechte activisten die zich het lot van de asielzoekers hebben aangetrokken. Maar er waren ook een paar die – en nu moet ik voorzichtig zijn – meer uit leken op een confrontatie met de politie dan dat ze bezig waren met het doel van de asielzoekersdemonstratie. Wij gaan onze strategische aanpak van dit soort situaties in dit opzicht nader bekijken.”

Waarom vindt u dat u voorzichtig moet zijn?

„Omdat de overheid geen partij hoort te kiezen bij demonstraties. Het is aan mij om te bewijzen dat actievoerders niet komen demonstreren maar rotzooi trappen. Maar als iemand zegt dat sommige actievoerders alleen maar rotzooi kwamen trappen, zal ik hem niet tegenspreken.”

Waar zijn de asielzoekers nu?

„De meesten zijn naar Amsterdam Zuidoost gebracht, waar ze samen in een verblijf zitten. Ik hoorde ’s middags van de politie dat de stemming onder hen heel goed is.”

Is het geen vreemd idee dat u hen als demonstranten laat arresteren en dat u ze binnen enkele dagen als zwerver weer in de stad kunt tegenkomen?

„Ik heb één troost: ze zijn er nu niet slechter aan toe dan vóór de demonstratie. Misschien wat meer gestresst door de situatie. Ik vind het goed dat Amsterdam opnieuw, na Occupy, een lange demonstratie heeft weten te incasseren.”

Hoogleraar migratierecht Thomas Spijkerboer schreef deze week dat gemeenten uitgeprocedeerde maar niet uit te zetten asielzoekers wel degelijk opvang mogen bieden. Hij impliceerde dat u wel wat verder had kunnen gaan dan die tijdelijke opvang.

„Als het om asielrecht gaat, kan ik niet tegen Spijkerboer op. Maar hier begeeft hij zich op een terrein waar ik 25 jaar ervaring heb. Hij beweert dat het Rijk niet in staat is geweest de asielprocedure sluitend te krijgen. Dat vindt hij een wanprestatie en daarom, zegt hij, hoeven de gemeenten zich ook niet aan hun kant van de afspraak te houden. Maar als je ziet wat voor inspanningen de Dienst Terugkeer en Vertrek levert. De bedragen die uitgeprocedeerde asielzoekers mee kunnen krijgen bij vertrek. Nee, ik zal het woord ‘wanprestatie’ niet in de mond nemen.”

    • Bas Blokker