Goedheilige soep

Zwarte Piet kookt voor Sint het liefst watergruwel. Maar thuiskok vindt pompoensoep met gekonfijte sinaasappel ook heel sinterklazig.

Courtesy Van Zoetendaal

Een jaar of wat geleden is er eens een akelige winter geweest. Het was koud, en bijna alle mensen hadden honger en narigheid, en toen het sinterklaasfeest voorbij was, vonden de Sinterklazen het een onverantwoordelijk iets om te vertrekken; ze bleven allemaal en deden wat ze konden. Je zag ze op alle punten van de stad met zakken speelgoed en pepernoten. Je zag ze met hun fladderende, witte baarden door de donkere nachtstraten hollen, je zag ze in hun rode mantel moeizaam over de maanverlichte daken kruipen; ze strooiden door de schoorstenen, ze stonden in scholen en kerken. ‘Er is zo verschrikkelijk veel misère’, zeiden ze, en ze gunden zich haast geen tijd om te eten en daardoor werden ze mager en overspannen en deden het niet meer zo goed als in het begin.”

‘Decemberrekwisieten’ heet dit Sinterklaasverhaal. Het is van Henriëtte van Eyk, een verrukkelijke schrijfster die nu vrees ik bijna niemand meer leest, omdat ze barstensvol spot zat over haar eigen tijd (dit verhaal is uit 1938), maar haar eigen tijd is nu voorbij en de mensen zitten helemaal niet meer te wachten op haar spot.

Van Eyk heeft meer Sinterklaasverhalen geschreven en het zijn zelden succesverhalen. De mensen zijn ondankbaar en ontevreden, de Sinterklazen doen het niet goed en worden meer dan eens afgesnauwd en opgejaagd door armoedzaaiers met rancuneuze gevoelens.

Maar soms is er wel eens een prettig moment. Dan schrijft ze wat Zwarte Piet voor Sinterklaas kookt als ze nog in Spanje zijn: watergruwel met heel veel krenten, gevulde tomaten en erwtensoep.

Dat is een echt sinterklaasdiner. Maar watergruwel is al net zo weinig gangbaar als Henriëtte van Eyk, en anders dan zij heeft watergruwel z’n naam niet mee. Wie noemt een gerecht nu iets met ‘gruwel’?

Het is wel lekker hoor, watergruwel, met gort en kaneel en bessensap – heerlijk. Maar een knappe Sinterklaas die zowel een bord erwtensoep als een kom watergruwel op kan eten. Het is erg veel van het goede.

Wat wil je eten op pakjesavond? Bij voorkeur niet iets uit een pakje natuurlijk. Culinaire journalisten onder aanvoering van Karin Luiten (van de website en de boekenreeks ‘Koken met Karin’) houden sinds twee jaar een anti-pakjesavond op 4 december: niet gericht tegen de hardwerkende Sinterklazen, maar juist bedoeld ter stimulering van het zelf koken. Home-made. Huisgemaakt.

Waarom soep uit een pak als het helemaal niet zoveel gedoe is om zelf soep te maken? Waarom al die bouwpakketten voor risotto, couscous, chili con carne en wat niet al, als het veel smakelijker is om zelf je ‘kruidenmix’ samen te stellen of een rode paprika toe te voegen dan al die opgehoogde kunstsmaken te eten?

Nu hoeft niemand overdreven puristisch te zijn, ik eet op z’n tijd ook wat graag een kopje soep uit een potje (van De Kleinste Soepfabriek, heerlijke soep met biologische spullen) als ik iets hartelijks wil en wel NU. Maar een anti-pakjesavond in de keuken, voorafgaand aan of samenvallend met Sinterklaas, dat is wel een goed idee. Eten zoals Sinterklaas in Spanje.

Het is alleen zo dat het nog helemaal geen erwtensoep weer is. Af en toe roepen cafés al wel wervend dat ze ‘snert’ hebben, maar snert is meer iets voor temperaturen rond het vriespunt, dan als je bij twaalf graden uit je verschoning geblazen wordt door een loeiende wind. En erwtensoep op sinterklaasavond is sowieso wat zwaar, als je denkt dat je dan misschien geen watergruwel eet, maar wel heel veel pepernoten, kruidkoek en chocoladeletter, en misschien wil iemand later op de avond ook wel gewoon iets hartigs bij een glaasje van de zojuist gekregen twaalf jaar oude jenever, of bij de geurige eau de vie van James Grieve appelen (van de firma Rutte in Dordrecht) of bij de turfgerookte whisky met een onuitsprekelijke naam. (Ik doe maar een paar aantrekkelijke cadeausuggesties).

Bovendien wil niemand lang in de keuken hoeven staan op zo’n avond. En evenmin wil je dan maar macaroni met kaas eten – het eten moet wel een beetje feestelijk zijn. Lekkere geuren uit de keuken geven een opwekkend sint-gevoel.

Soep is dus geen slecht idee. En hoewel ik pompoen gauw een beetje melig en flauw vindt, kan een pompoensoep op zo’n avond iets heel moois zijn. Als je er maar aan denkt er niet ál te veel pompoen in te doen. Dus meer een krachtige groentebouillon trekken, daar wat in stukken gesneden aardappelen en een kleine pompoen in doen – een deel van die stukken als ze gaar zijn uit de soep scheppen en dan de rest van de soep even malen met de staafmixer. Om het geheel interessanter te maken moet het gekruid worden: bak in een pan wat fijngehakte sjalotjes, een lepel mosterdzaad, wat gehakte of geraspte verse gember, een rode peper, een lepeltje korianderzaad en gooi dat bij de soep. Laat de soep een dagje staan.

Gekonfijte schilletjes

Dan hoeft er op sinterklaasavond niet veel meer te gebeuren dan die soep op te dienen en dat moet dan graag op feestelijke wijze geschieden: met gebakken stukjes chorizo of spek of broodruitertjes, een lading fijngehakte peterselie (of koriander), en, voor wie dat in huis heeft of het wil maken, een klein schepje gekonfijte sinaasappel of citroen in elke kom. Ik schreef het laatst al, hoe heerlijk dat in allerlei gerechten kan zijn, en ik moet eerlijk zeggen dat ik er een soort verslaving voor ontwikkeld heb en mezelf in moet houden om het niet bij te veel te geven, maar o wat is dat lekker. Een citroen of een sinaasappel in redelijk kleine stukjes snijden, pitten eruit, wit eraf en dan met wat water, suiker en eventueel nog wat kruiden (tijm, knoflook, peper) een uurtje zachtjes laten bubbelen in een pannetje. Over doen in een glazen potje en klaar is Kees, een verrukkelijk accent in soep, bij lof, bij gebakken vis of door de linzen. Eens in de zoveel tijd een nieuw voorraadje maken en je hebt echt heel veel plezier – zoet en zuur zijn componenten waarmee je een smaak vaak geweldig ophoogt.

Dus die pompoensoep verandert echt in een feest met die stukjes citroen erin. Je kunt ook in plaats van de gebakken specerijen een schepje (zelfgemaakte) harissa in de soep doen en dan gekonfijte sinaasappelschilletjes.

Om een of andere reden is al dat oranje heel sinterklazig.

Voor toe is er de kruidkoek met stukjes chocoladeletter erin van hiernaast.

Als al die Sinterklazen het te druk hebben met goed te doen, omdat er zo verschrikkelijk veel misère is, dan zal zo’n maaltje ze echt weer even energie geven. Dan blijven ze hun werk ook doen zoals het behoort. En dan is er minder narigheid onder de mensen.

    • Marjoleine de Vos