Europa duwt Griekenland naar het neonazisme

Terwijl Europa onverschillig toekijkt, groeit Griekenland langzaam maar zeker toe naar een sociale en raciale explosie, betoogt Benjamin Abtan.

Vluchtelingen en immigranten in Athene zijn bang. Bepaalde wijken zijn no go areas voor hen geworden omdat er militanten van de neonazistische partij Gouden Dageraad rondhangen, die regelmatig geweld gebruiken tegen buitenlanders.

Steeds vaker doen met name politici racistische en antisemitische uitlatingen of uitspraken waarin de Holocaust wordt ontkend. De voorzitter van het Parlementair Comité voor de Mensenrechten vergeleek immigranten onlangs met kakkerlakken. Niemand die er schande van sprak. Premier Samaras houdt koppig vol dat de toetreding tot de Raad van Europa van neonazi Eleni Zaroulia, die immigranten onlangs „minderwaardige mensen” noemde, een goede zaak is. Journalisten die zulke feiten aan de kaak stellen, worden regelmatig bedreigd.

Intussen blijven de democratische instellingen jammerlijk in gebreke. De politie is nog nooit zo corrupt geweest als nu en heult met de neonazi’s: 30 tot 50 procent van alle politiefunctionarissen heeft op Gouden Dageraad gestemd en velen van hen zijn lid van de partij. Ontelbaar zijn de slachtoffers van racistisch geweld die zich met verwondingen melden bij een politiepost en die te horen krijgen dat ze geen klacht kunnen indienen; die worden bedreigd, maar geen hulp krijgen. Justitie ten slotte: terwijl het aantal verklaringen over agressie explosief groeit, gaat geen enkele procureur over tot vervolging. Sinds 2008 is er geen vonnis met racisme als verzwarende omstandigheid meer uitgesproken.

Doordat neonazi’s straffeloos hun gang kunnen gaan, groeit het racisme. De Griekse neonazi’s vormen meer en meer een voorbeeld voor soortgelijke bewegingen en partijen elders in Europa, van Hongarije tot Letland en van Denemarken tot Oostenrijk. De recente oprichting van een zusterpartij van Gouden Dageraad in Italië laat dit zien.

Twee Europese dogma’s hebben de voorwaarden geschapen voor de bloei van het neonazisme in Griekenland. Allereerst hebben de bezuinigingen, onder zware druk van Duitsland, geleid tot een sociaal onhoudbare situatie. Ze bieden de bevolking, en de jongeren in het bijzonder, geen enkel ander perspectief dan terugbetaling van de schulden en die barrière is te hoog. Dat leidt tot verval van de maatschappij en van de traditionele sociale structuren, omstandigheden waarin het aanwijzen van zondebokken en het willen horen bij een collectief, ook al is dat racistisch, enorm lonken, vooral voor jongeren.

De bezuinigingen die de trojka, bestaande uit de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds, heeft opgelegd aan het Griekse ministerie van Veiligheid, hebben tot direct gevolg dat er te weinig politie is voor het hele land, waardoor hele stadswijken zijn overgeleverd aan militanten van Gouden Dageraad, die de veiligheid garanderen van mensen die zij beschouwen als ‘echte Grieken’. Het feit dat de Staat dat machtsmonopolie niet meer heeft – toch een fundamentele voorwaarde voor een rechtsstaat – geeft de neonazi’s de kans een groot deel van hun verkiezingssucces te verankeren.

Ten tweede zorgt het dogma van het Fort Europa ervoor dat de in- en uitgangen van het Europese grondgebied zich hebben verplaatst naar de grens tussen Turkije en Griekenland, waardoor Griekenland de hoofdingang is geworden voor vluchtelingen en immigranten die naar Europa willen. Dit dogma is het resultaat van een overwinning van extreem-rechts, dat erin geslaagd is de afwijzing van immigratie tot overheersend ideologisch model te verheffen, terwijl Europa nu juist behoefte heeft aan immigranten. Het creëert een onhoudbare situatie voor Griekenland, want zelfs al is het wenselijk voor Europa dat immigranten en vluchtelingen via Griekenland binnenkomen, dan nog is het onmogelijk voor dat land om die immigrantenstroom in zijn eentje, geïsoleerd van de rest van Europa, in goede banen te leiden.

De situatie waarin het land op deze manier wordt gemanoeuvreerd, biedt extreem-rechts de kans voor machinaties.

De positie van Duitsland roept alleen maar vragen op. Op het moment dat zijn super-ik, gevormd door de overlevenden van de Shoah, langzaam verdwijnt, verdedigt Duitsland standpunten die Griekenland, aartsvader van de Europese democratie, richting de afgrond en een vertrek uit de eurozone, ja zelfs uit Europa, duwen.

Deze poging tot vadermoord door de Europese lidstaten komt voort uit een kracht die, als zij vrijkomt door de verdrijving of de ineenstorting van Griekenland, kan leiden tot onafzienbaar geweld, waarvan de huidige groei van het neonazisme slechts een voorbode is.

Met dat toekomstbeeld voor ogen is het dringend gewenst dat de democraten in heel Europa in actie komen, want Griekenland is momenteel de frontlinie van de grote, mooie slag om de democratie.

Het politieke project dat onlangs de Nobelprijs voor de Vrede kreeg toegekend zou een nederlaag van de democraten ten opzichte van zijn onverzettelijke vijanden niet te boven komen. Het is daarom aan zijn politieke leiders en aan de lidstaten om zich in te spannen om de Europese droom van een daadwerkelijk democratisch continent, ontdaan van racisme, antisemitisme en neonazisme, levend te houden.

Benjamin Abtan is voorzitter van de Europese Anti-Racisme Beweging EGAM.