Een boeienkoning boven het bord

I n het maandblad Schach zag ik een akelige foto, zo schokkend dat ik hem nauwelijks durf te beschrijven. Hij was genomen tijdens het Koningstoernooi, dat in de tweede week van november in Boekarest werd gespeeld.

Het was een sterke dubbelrondige vierkamp met Ivantsjoek, Topalov, Caruana en de sterkste Roemeen, Nisipeanu. Je zag ze op het podium zitten, je zag de grote computerschermen met de partijstellingen en je zag de toeschouwersruimte met honderden stoelen. Die waren leeg, er was niemand.

Waar waren de Roemeense schaakliefhebbers? Ze volgden waarschijnlijk het toernooi op internet. Daar zagen ze ook de spelers en de partijen, met commentaren van deskundigen, en als ze met geestverwanten wilden kletsen, dan kan dat altijd ook, op allerlei websites.

Waarom zouden ze nog naar de speelzaal gaan? Ik zag de foto, vroeg me af of dit de toekomst van het schaken was, en huiverde.

Een andere foto, op 17 november genomen in Boedapest bij het Polgarfestival. Je ziet een man die met zijn benen aan het plafond hangt, zijn hoofd naar beneden, en zo een vluggertje speelt tegen Susan Polgar. Het is de Hongaarse ontsnappingsartiest David Merlini, die zich net uit zijn boeien heeft bevrijd. Op de achtergrond zie je drommen toeschouwers.

Er was nog meer in die trant. Schaakboksen, blindschaak en ook een simultaan waarin de zusjes Judit, Susan en Sofia Polgar het samen opnamen tegen honderd prominente Hongaren, zoals de financier George Soros. Er waren op dat eendaagse festival vierduizend bezoekers. Zo kan het dus ook.

Zou het echt zo zijn dat er gekozen moet worden tussen frivool spektakel met duizenden toeschouwers en een serieus toernooi voor een lege zaal? Ik heb nog steeds goede hoop dat het anders is.

Vandaag begint de London Chess Classic in het hartje van Londen, met Judit Polgar, nu in een ernstige rol, en de grote kanonnen Carlsen, Anand, Aronian en Kramnik. Als daar geen drommen toeschouwers op af komen, wat dan? Dan wachten we gewoon op het Tata Steel-toernooi in Wijk aan Zee om de oude schaakvreugde te hervinden.

De partij hieronder is uit een serieuze wedstrijd, de wereldkampioenschappen voor de jeugd, in allerlei leeftijdscategorieën. Ze werden van 7 tot 18 november gespeeld in de Sloveense stad Maribor. In die stad speelden ooit Aljechin, Reshevsky, Kortchnoi en Ree, en hier ontving de Nederlandse Lisa Schut nu de zilveren medaille voor de tweede plaats in het wereldkampioenschap voor meisjes tot en met 18 jaar uit handen van Gari Kasparov.

Er deden in totaal meer dan 1.500 jongelui mee aan deze wereldkampioenschappen. De Verenigde Staten bijvoorbeeld kwamen met een strijdmacht van 89 spelers, begeleid door twaalf hoogbegaafde coaches. In vergelijking met deze kostbare operatie schoot de armlastige Nederlandse bond, die slechts vijf schakers en schaaksters naar Maribor stuurde, niet met hagel, maar met gerichte kogels.

Triin Narva-Lisa Schut, WK onder 18, Maribor 2012

1. e4 c5 2. Pf3 d6 3. Lb5+ Pd7 4. d4 cxd4 5. Dxd4 a6 6. Lxd7+ Lxd7 7. Lg5 h6 8. Lh4 Tc8 9. Pc3 e5 10. Dd3 g5 11. Lg3 Le6 12. Pd2 Pf6 13. h4 g4 14. h5 Db6 15. 0-0-0 Le7 16. f4 gxf3 17. gxf3 Tg8 18. Lh4 Dd4 Als wit nu zelf de dames ruilt, staat zwart na 19. Dxd4 exd4 20. Lxf6 (niet 20. Pe2 wegens 20...d3) Lxf6 21. Pd5 Lxd5 misschien iets beter, en als ze de dames op d3 laat ruilen, staat het ongeveer gelijk. 19. De2 Dit is spelen met vuur.

19...Txc3 Natuurlijk. Het kwaliteitsoffer is zeer sterk. 20. bxc3 Dxc3 21. Pb1 Een treurige zet. 21. Pb3 zou meteen verliezen na 21...Lxb3 22. axb3 d5 en 21. Kb1 Pxh5 22. Lxe7 Pf4 zou ook geen pretje voor wit zijn. 21...Dc6 22. Dd2 Wit verdedigt zich tegen de dreiging 22...Pxh5 23. Lxe7 Pf4, maar de a-pion die ze daarvoor opgeeft, zal ze later erg missen. 22...Lxa2 Met twee pionnen voor de kwaliteit en een solide stelling heeft zwart duidelijk voordeel. 23. Da5 Wit mag zich niet te ver van haar koningsstelling verwijderen. Zo zou 23. Dxh6 zwart na 23...Tg2 24. Td2 Db6 25. Pc3 Pg8 26. Dh8 De3 groot voordeel geven. 23...Le6 24. Thg1 Txg1 25. Txg1 Kd7 26. Dc3 Db6 Met 26...Dxc3 27. Pxc3 Pxe4 kon zwart een gewonnen eindspel bereiken, maar ze houdt liever de dames op het bord, wat ook goed is. 27. Th1 Pxh5 28. Lxe7 Pf4 Dreigt 29...Pe2 met damewinst. 29. Dd2 Kxe7 30. Txh6 Dg1+ 31. Kb2 Db6+ 32. Kc1 Db5 33. Th2 Df1+ 34. Dd1 Dc4 Ik denk niet dat wits stelling houdbaar is, maar waarschijnlijk in tijdnood maakt ze het zwart in het vervolg te makkelijk. 35. Td2 Dit valt pion d6 niet echt aan en verstoort de coördinatie van haar stukken. 35...b5 36. De1 Want na 36. Txd6 beslist 36...Pe2+ 36...b4 37. Dh4+ Kd7 38. De1 a5 39. Dd1 En hiervoor geldt hetzelfde als voor haar 35ste zet. 39..

.Ke7 40. Kb2 a4 41. c3 bxc3+ 42. Pxc3 a3+ Wit gaf op.