Binnen is het stil, buiten is er aandacht

Geert Wilders komt naar u toe deze winter. Met ageren lokt hij geen reactie meer uit. Dus moet hij „als een gewone politicus” het land in, naar zijn achterban toe.

Mannen met brede schouders in donkerblauwe pakken stropen de gangen van verzorgingstehuis De Buitensluis in Numansdorp af. Wat gebeurt er achter deze deur? Wie zit hier op de wc? Hoeveel mensen zijn er in de eetzaal? Ze overleggen via oortjes. Voor de ingang vraagt een politieagent aan mensen die hun familieleden bezoeken wat ze komen doen. Er is al dagen commotie onder de tachtig bewoners, het personeel en de vrijwilligers, want Geert Wilders komt langs.

Wilders komt ook naar u toe deze winter. Vrijdag in Numansdorp kondigde de PVV-leider aan „vanaf nu iedere week overal het land in” te gaan om zich „met hand en tand te verzetten” tegen de bezuinigingen van het kabinet. Wilders, die zich de afgelopen jaren steeds vanuit Den Haag het debat wist te domineren, gaat op tournee. Te beginnen in een tehuis waar hij hulpbehoevende bejaarden zoent en praat over hun problemen. „Dus volgens de richtlijnen van het nieuwe kabinet zou u hier niet meer mogen wonen en nauwelijks thuiszorg krijgen?”

Dat Wilders opeens buiten campagnetijd het land in trekt, is tekenend voor de nieuwe politieke verhoudingen, zeggen deskundigen. „Wilders moet nu als een gewone politicus in contact komen met zijn achterban”, zegt politicoloog Meindert Fennema. Zijn partij verloor negen zetels en is geen gedoogpartner van het kabinet meer. „Wilders is niet langer de cruciale machtsfactor die vanzelfsprekend alle aandacht krijgt. Het lijkt de strategie van andere partijen om niet meer op hem te reageren.”

Alexander Pechtold, de laatste jaren Wilders’ meest uitgesproken politieke tegenstander, ziet die ontwikkeling ook. „Zijn trucje van schreeuwen en ontregelen werkt niet meer.” Dat werd – voor Wilders pijnlijk – duidelijk tijdens het eerste Kamerdebat met de nieuwe regering. Toen Wilders twee jaar geleden als gedoogpartner over de regeringsverklaring sprak, werd hij continu in de rede gevallen door leiders van de oppositiepartijen. Toen hij daar twee weken geleden stond als voorman van de grootste oppositiepartij (15 zetels), liep alleen Pechtold één keer naar de interruptiemicrofoon. „Hij richt zich nu vooral op Rutte, die moet zichzelf maar verdedigen”, zegt de leider van D66 daarover.

Volgens Fennema, die een biografie over Wilders schreef, is het „uiteindelijk dodelijk als anderen je negeren. Je ziet ook in de peilingen dat de PVV nauwelijks profiteert van het verlies van de VVD.”

Koen Vossen, ook politicoloog en zelfbenoemd ‘Wilders-watcher’, beaamt dat. „Er is een soort gewenning opgetreden aan de uitspraken van Wilders, men hapt niet meer. De vraag is nu hoe hij daarmee omgaat.”

Voorlopig door de boer op te gaan dus. Wilders wil snel naar Veenhuizen, waar gevangenissen worden gesloten en banen verdwijnen. Naar ondernemers „die keihard geraakt” worden. Oude mensen die thuis „verpieteren”. En hij gaat demonstreren „tegen elke moskee die er gebouwd wordt”, zegt Wilders. „Volgend jaar wordt een rampjaar van bezuinigingen. We gaan ons daar in de Kamer tegen verzetten, maar vooral daarbuiten actie voeren.”

Politicoloog Vossen vindt ‘Wilders nieuwe stijl’ een interessante ontwikkeling, want volgens hem is de PVV-leider de laatste tijd minder zichtbaar, maar alles behalve uitgespeeld. „Hij heeft in principe goud in handen nu de VVD samenwerkt met de PvdA. Dat creëert een gat op rechts.”

Het lijkt onwaarschijnlijk dat hij die electorale winst in Numansdorp al heeft binnengesleept. „Ik mag hem wel, want hij is niet op zijn mondje gevallen”, zegt mevrouw De Vos. „Ik stem altijd op hem: op de VVD.” Mevrouw De Vos (84) heeft alzheimer, vertelt haar buurvrouw.

Meneer Kooijman (80) woont hier sinds hij in de zomer een beroerte kreeg. „U bent hier natuurlijk alleen maar omdat u wilt dat wij op u stemmen”, legt hij Wilders voor. Dan moet Wilders wel snel zijn grootste ambitie waarmaken: zorgen dat het kabinet valt. Bewoners van De Buitensluis leven gemiddeld nog twee jaar nadat ze er terecht komen.