Billboard, glossy, Van Pol betaalde graag

VVD-Kamerlid Karin Straus handelde „te goeder trouw” toen ze geld kreeg. Maar ze meldde ook haar bedrijf en nevenwerk niet.

Karin Straus treedt in de voetsporen van Linda de Mol, meldde het persbericht van de VVD. Midden in verkiezingstijd, in september, lanceerde het VVD-Kamerlid uit Roermond in een zaaltje „met enthousiaste mensen uit de politiek en zakenleven” de glossy KARIN.

Het was het hoogtepunt van de campagne die haar opnieuw in de Tweede Kamer moest brengen. Een maand eerder organiseerde de VVD Roermond al een fondsenwerving voor Straus met minister Ivo Opstelten als speciale gast.

De veertig aanwezigen betaalden ieder 175 euro. Onder hen waren wethouder Jos van Rey uit Roermond en projectontwikkelaar Piet van Pol. Het duo was toen al in opspraak, nadat was gebleken dat Roermond bij het vergeven van prestigieuze bouwlocaties- en projecten meestal was uitgekomen bij Van Pol, een vriend van Van Rey. Een onderzoekscommissie had vastgesteld dat de twee belangen verstrengeld hadden.

Na de verkiezingen viel de rijksrecherche binnen bij Van Rey. Omkoping luidt de verdenking, en Van Pol is medeverdachte. Hij zou bevoordeeld zijn door Van Rey. De wethouder profiteerde op zijn beurt van de financiële steun van Van Pol. De ontwikkelaar maakte geld over aan het bedrijf Liba Adviesbureau BV, dat op naam staat van de kinderen van Van Rey. Ook andere bedrijven waarmee de wethouder van doen had betaalden Liba, dat weer optrad als financier van de campagnes van Van Rey. Volgens VVD-bronnen ging het per campagne om tienduizenden euro’s.

De steun van Van Pol en Liba stopte niet bij Van Rey. Ook andere VVD’ers uit zijn netwerk profiteerden. Een daarvan is staatssecretaris Frans Weekers (Financiën), zo bleek onlangs. Voor Weekers, een oud-medewerker van Van Rey, regelde de wethouder in campagnetijd een billboard, bij een bedrijfje van Van Pol.

Weekers zei vorige week dat Van Rey hem had „aangeboden om het billboard in het kader van mijn persoonlijke campagne te bekostigen. Daarmee heb ik ingestemd”. De staatssecretaris erkende fouten te hebben gemaakt, maar zei niet te hebben geweten dat de omstreden Van Pol de reclame op het billboard mede mogelijk maakte.

Ook Karin Straus, dochter van een oud-medewerker van Van Rey, bevestigt dat Liba meebetaalde aan haar campagne. Van Pol nam daarnaast nog bijna 1.000 euro direct voor zijn rekening. Haar totale campagne kostte bijna 15.000 euro. Grootste uitgavenpost: glossy KARIN.

„Van Pol betaalde 175 euro tijdens de fundraising, 219 euro voor een advertentie en 500 euro voor een tv-spot. Samen 984 euro”, zegt Straus. Over Liba zegt ze: „Jos van Rey vroeg mij de factuur van 750 euro voor een tv-spotje naar Liba te sturen. Die heeft de rekening betaald.”

Straus overtrad geen VVD-regels. Die heeft de partij immers niet, als het gaat om donaties. Waar sommige partijen giften van bedrijven verbieden en giften van particulieren beperken tot kleine bedragen, is bij de VVD „elk bedrag welkom” meldt de partij. De VVD zegt zich te houden aan de wet en giften boven 4.500 euro openbaar te maken.

Bij de Eerste Kamer ligt een nieuwe wet op de partijfinanciering, maar die regelt niets voor lokale en regionale afdelingen. En juist daar ligt een risico omdat lokale en regionale politici directe contacten hebben met bedrijven die campagnes financieren. In het regeerakkoord is daarom vastgelegd de regels voor partijfinanciering uit te breiden tot lokaal niveau. VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra is het daar mee eens, zegt hij. Hij sprak vrijdag „indringend” met Straus. Haar campagnefinanciering noemt Zijlstra „te goeder trouw, maar onhandig”.

Karin Straus heeft wel de regels van de Tweede Kamer overtreden. Dat deed ze door nevenwerkzaamheden en het bestaan van een eigen bedrijf niet te melden in het openbare nevenfunctieregister van het parlement. Een maand voor de verkiezingen in 2010 richtte ze het bedrijf met de handelsnaam ‘Karin Straus, VVD-politica’ op. Doelstelling was het geven van bedrijfsadviezen en „volksvertegenwoordiger in Nederland” [sic]. Straus: „Ik dacht dat ik voor mijn onkostenvergoeding van de Kamer zo’n constructie moest hebben. Dat bleek niet het geval. Ik heb er geen campagnegeld mee opgehaald.” Terwijl ze Kamerlid was, kreeg Straus in 2010 via haar bedrijf betaald door het Limburgse chemieconcern DSM. Volgens haar heeft ze een dag een opdracht afgemaakt en werk overgedragen, en ging het om een eenmalige betaling. Dat ze als Kamerlid werkte voor DSM, meldde ze ook niet in het register.

Het niet melden van bedrijf en nevenwerkzaamheid noemt Zijlstra opnieuw „onhandig”. Op de rol van Liba Adviesbureau voor de VVD in Roermond voor het vergaren van geld voor verkiezingscampagnes, wil hij niet reageren. „Liba is onderwerp van justitieel onderzoek.”

Reageren kan via onderzoek@nrc.nl