Bewegen beschermt vaak beter tegen hartdood dan statinen

Verbetering van de lichaamsconditie beschermt mensen met een te hoog cholesterolgehalte even goed tegen de dood als het slikken van cholesterolverlagende medicijnen. Of zelfs beter, afhankelijk van de beginconditie. Dat schrijven Amerikaanse onderzoekers in een woensdag online gepubliceerd artikel in The Lancet. En de combinatie van conditieverbetering en statineslikken pakt zelfs beter uit dan de som van de aparte maatregelen.

Statinen verlagen de kans om binnen een jaar te sterven bij mensen met een hoog risico op hartziekten. En een betere lichaamsconditie doet dat ook. Maar er was nooit goed onderzocht wat beter is.

De vergelijking tussen pillen en lichaamsbeweging is moeilijk, want de verminderde sterfte is pas na jaren meetbaar. Dat is voor statinen wel gedaan. Vrijwillige proefpersonen hebben jarenlang – door het lot bepaald – statinen of placebo geslikt, zonder dat ze wisten wat ze kregen. Maar ‘conditieverbetering’ is moeilijk op die manier dubbelblind te randomiseren.

Bij dit onderzoek is het anders aangepakt. De onderzoekers gebruikten gegevens van ruim 10.000 Amerikaanse legerveteranen, met een te hoog cholesterolgehalte in hun bloed die in het verleden al eens moesten stoppen met een inspanningstest vanwege pijn of benauwdheid. Ze hebben het dus een beetje aan hun hart. Of ze statinen slikten of niet en of ze iets aan hun conditie deden werd niet door het lot bepaald. Dit soort onderzoek levert minder betrouwbare gegevens, maar het kan moeilijk beter.

Toen het onderzoek begon waren de deelnemers gemiddeld bijna 60 jaar oud, gemiddeld te zwaar (ruim 90 kilo, met een BMI van 29). Ook waren hun bloeddruk en cholesterolgehalte wat te hoog. Na gemiddeld tien jaar was bijna een kwart van die mannen overleden.

In de groep die statinen slikte, waren veel minder mannen overleden (19 procent) vergeleken met de niet-statinenslikkers (28 procent). Statinen verlagen de sterftekans dus met ongeveer eenderde. Datzelfde verschil kan een niet al te fitte niet-statineslikker ook bereiken door zijn conditie iets te verbeteren. Een niet-statineslikker die nog in topconditie weet te komen verlaagt zijn sterftekans zelfs met 65 procent.

De onderzoekers concluderen: ‘Een matige en voor oudere mensen bereikbare conditieverbetering werkt net zo goed, of zelfs beter dan statinebehandeling bij mensen met een slechte conditie.’

Twee commentatoren in The Lancet voegen daar aan toe dat lichaamsbeweging goedkoper is dan statinen, en waarschijnlijk ook minder vervelende bijwerkingen heeft. Dit onderzoek maakt volgens hen ‘de onderwaardering van lichaamsbeweging door medici onacceptabel.’

    • Wim Köhler