Mooi hoor, die Fyra, maar ik moet 'm niet

Met de trein van Amsterdam naar Brussel kan straks alleen nog met de Fyra. Duurder en je moet reserveren.

Correspondent België

Van Roosendaal naar Antwerpen. Pas een paar dagen geleden is de Vlaamse acteur Vincent Verbeeck gaan rekenen. Hij woont in Den Bosch en werkt vaak in Antwerpen. Voor de trein betaalt hij nu 30 euro. Als hij de nieuwe trein moet nemen – de Fyra, die de ‘Beneluxtrein’ vervangt tussen Amsterdam en Brussel – kost hem dat 98 en op ongunstige uren zelfs 116 euro.

Verbeeck zit in het halletje van de trein vanaf Roosendaal, naast zijn vouwfiets. „Het is geweldig”, zegt hij. Zonder ironie. „Een supersnelle, luxe trein.” Maar: „die wordt me door de strot geduwd. Mijn werkgever zal mijn ticket niet betalen, het gaat slecht in de kunstensector.”

De bestaande treinverbinding Amsterdam-Brussel (via Den Haag) verdwijnt, de Fyra is straks de enige directe verbinding. De reis wordt sneller, maar duurder en is minder flexibel: je moet van tevoren reserveren. Bovendien stopt de Fyra niet in Den Haag. Behalve de Fyra is er ook de Thalys, de hogesnelheidstrein naar Parijs.

Vlaamse en Nederlandse reizigersorganisaties haalden al zo’n 18.000 handtekeningen op voor hun protest. In de trein is de actiegroep ‘Beneluxpendelaars’ actief. Jeroen Henstra, die in Antwerpen woont en beleidsmedewerker is bij de Rotterdamse vervoersmaatschappij RET, was met flyers de trein doorgegaan. Hij verzamelde handtekeningen en schreef een brief aan de treinmaatschappijen.

Bijkomend ongemak: het is nog niet bekend hoe duur de Fyraverbinding met Brussel wordt – anderhalve week voor de huidige treinverbinding niet meer kan worden gebruikt. Vorige maand stonden de tarieven plots even op de site van het Belgische treinbedrijf NMBS. De Beneluxpendelaars rekenden uit dat een normale enkele reis in de nieuwe trein 82 procent duurder is dan in de oude en je kunt er geen abonnement op nemen. De actiegroep eist dat de prijzen vergelijkbaar worden met die van de Fyra in Nederland: zo’n 20 procent duurder dan de gewone trein.

Onderweg van Antwerpen naar Rotterdam zegt Jeroen Henstra dat hij er als verkeerskundige niets van begrijpt: „Wat heeft het voor zin om met een babybroertje van de Thalys te komen? Het zit hier altijd vol met studenten, mensen die een dagje uitgaan of op weg zijn naar Schiphol. Zakenmensen zitten al in de Thalys.”

Van veel mensen hoort Henstra dat ze gaan carpoolen of de stoptrein nemen. Er zijn er ook die een baan dichter bij huis zoeken. „Het zal stil worden in de Fyra. Ik neem zelf ook de boemeltrein. Die doet er anderhalf uur over. Als ik dan thuiskom, ligt mijn tweeling van een jaar al in bed.”

Het is de bedoeling dat de Fyra vanaf 9 december rijdt. Maar dat is niet zeker. Staatssecretaris Wilma Mansveld van Infrastructuur (PvdA) wil het Fyra-akkoord met de Belgische spoorwegen niet ondertekenen, omdat de Belgen hun afspraken niet nakomen. De NMBS had beloofd dat er ook een snelle treinverbinding zou komen tussen Antwerpen en Breda – daar zou een extra treinstel voor worden gekocht. Maar de trein is niet besteld. België wil voor de verbinding, die verlieslijdend zal zijn, niet elk jaar zo’n 11 miljoen euro betalen, zoals afgesproken.

Er wordt onderhandeld. Maar als er geen oplossing is vóór 9 december, rijdt de Fyra niet. De Beneluxtrein ook niet – in de nieuwe dienstregelingen zijn de tijden van die trein al ingenomen door andere treinen.

Als Jeroen Henstra is uitgestapt, lukt het hem om de commercieel directeur van NS Hispeed aan de telefoon te krijgen. Ze zegt dat ze onder de indruk is van de acties en belooft dat er een Fyra-abonnement komt.

„Of we met het aanbod tevreden zullen zijn, hangt af van de prijs en de flexibiliteit”, mailt Henstra later op de dag. „Maar er wordt nu in elk geval aan gewerkt.”

Lees ook ‘Dan maar met de auto naar België’: Opinie, pagina 16&17

    • Petra de Koning