Moeilijk te verfilmen Cloud Atlas epic fail of big succes? Recensenten zijn verdeeld

This film image released by Warner Bros. Pictures shows Tom Hanks as Zachry and Halle Berry as Meronym in a scene from "Cloud Atlas," an epic spanning centuries and genres. The film is an epic of shifting genres and intersecting souls that features Tom Hanks, Halle Berry, Jim Broadbent, Hugh Grant, Hugo Weaving, Ben Whishaw, Jim Sturgess, James D’Arcy, Doona Bae, Keith David, Sarandon and others in multiple roles spanning the centuries. (AP Photo/Warner Bros. Pictures, Jay Maidment) Still uit de film Cloud Atlas. Te zien zijn Halle Berry en Tom Hanks.

Moet je een legendarische roman als Cloud Atlas verfilmen? Kenners vonden jaren geleden van niet. Veel te ingewikkeld, meenden ze, vanwege de structuur. Maar voor je dit weekend je bioscoopkaartje aanschaft, wil je vast weten of het een big succes of een epic fail is. Lastig te zeggen, recensenten zijn erover verdeeld.

Cloud Atlas is allesbehalve luchtig te noemen. In het boek komen zes vertellers aan het woord die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Klein detail: ze bevinden zich op andere continenten én in andere tijdsdimensies (1849-2346). Een lastig te verfilmen structuur, erkent het drietal regisseurs bestaande uit Tom Tykwer, Lana en Andy Wachowski. “Hogere algebra”, noemden ze de verfilming zelfs tegenover het AD. De regisseurs kozen er uiteindelijk voor de vertellingen en tijdlijnen door elkaar te laten lopen.

‘Regisseurs bewijzen dat verfilming een hele foute keus was’

Maar die keuze van de regisseurs wordt niet door een ieder gewaardeerd. Sterker, Berend Jan Bockting van de Volkskrant meent dat Cloud Atlas enkel en alleen bewijst dat verfilming daadwerkelijk een onbegonnen zaak was. De film mag dan een potentiële cultstatus hebben, volgens de recensent slaan de regisseurs de plank volledig mis. Het ontbreekt de verfilming aan diepgang. De recensent:

“De keuze om acteurs tot wel zes rollen te laten spelen is eerder banaal dan diepzinnig, en draagt bij aan het gevoel dat de film gaandeweg ontaardt in een vermoeiende, malle freakshow.”

Ook aan de opbouw is geen touw vast te knopen. De film zwiept van cliffhanger naar cliffhanger, beklaagt Bockting zich, waardoor de kijker geen tijd heeft om het getoonde te laten bezinken. Bockting:

“In een kakofonie van door elkaar lopende filmstijlen en sfeerschetsen, van slapstick tot sciencefiction, krijgt geen scène de ruimte om te bezinken. Als een filmtrailer die bijna drie uur duurt.”

De regisseurs over Cloud Atlas:

‘Een plezierige mindfuck die je eerst verleidt en later verovert’

Een ware mindfuck, noemt Dana Linssen Cloud Atlas in nrc.next. En anders dan Bockting stelt, is dat niet omdat de film flink wat te wensen over laat. Absoluut niet. Linssen betitelt Cloud Atlas als een “plezierige mindfuck”. Een film die je verleidt en waarvan je op termijn gaat houden. Linssen:

“Het is een film die je bij de eerste keer kijken verleidt, bij een tweede keer verovert en bij een derde keer pas z’n ware gezicht toont. En dan die troost. Want troostrijk is het. De gedachte dat in een wereld van versnipperde verhalen en gesneefde mogelijkheden er zoiets bestaat als kosmische rechtvaardiging, als liefde die de grenzen van tijd en materie overstijgt.”

En over de diepgang die Bockting miste, zegt Linssen:

“Dit soort films zijn misschien onhandig of zo diepzinnig dat ze er weer oppervlakkig van worden. Maar het zijn ook aanzetten tot nieuwe mythen.”

‘Acteurs herkennen wordt lollig spelletje’

Jann Ruyters van dagblad Trouw schommelt er een beetje tussenin. Een mindfuck? Nee, zo zou Ruyters Cloud Atlas vast niet noemen, maar de passie van de filmmakers straalt er wel vanaf stelt hij. Echt lol beleefde de recensent vooral aan het herkennen van de acteurs die meerdere rollen op zich namen. Ruyters:

“Halle Berry heb ik echt gemist als witte vrouw. Maar Tom Hanks is een makkie, die laat zich niet weg grimeren. De Koreaanse actrice Doona Bae doet wonderen als robot in Seoul in 2044: je bent aan haar lippen gekluisterd.”

Doona Bae in Cloud Atlas. Still uit de film.Doona Bae in Cloud Atlas. Still uit de film.

Draait het om de inhoud of om de vorm?

En juist dat waar Ruyters zoveel lol aan beleeft, doet enkele buitenlandse recensenten twijfelen over de vorm. Acteurs die in diverse gedaantes over het beeld denderen - ze weten het niet zo goed. De kwaliteit van het verhaal gaat ten onder aan de behoefte van de regisseurs om de kijker te voorzien van mindblowing moments.

Doen ze niet iets te hard hun best, vraagt A.O. Scott van The New York Times zich af.

For a movie devoted to the celebration of freedom, “Cloud Atlas” works awfully hard to control and contain its meanings, to tell you exactly what it is about rather than allowing you to dream and wonder within its impressively imagined world.

Ook Henry Barnes van The Guardian bejubelt de intenties van de regisseurs, maar hij komt niet verder dan het geven van twee sterren. Het is goed geprobeerd, maar de uitvoering laat te wensen over:

“At 163 minutes Cloud Atlas carries all the marks of a giant folly, and those unfamiliar with the book will be baffled. Yet it’s hard to wholly condemn the directors’ ambition - this is fast-paced and cleverly assembled, with the best of the performances shining through the prosthetics.”

Cloud Atlas draait vanaf deze week in de bioscoop.