Het is echt niet alleen de crisis

Holland Casino moet opnieuw mensen ontslaan. Het aantal bezoekers daalt al jaren. Dat komt echt niet alleen door de crisis: „Het bedrijf is op zijn lauweren gaan rusten.”

Nederland Rotterdam 12 februari 2011 Holland casino, zaterdag avond foto: Arie Kievit arie kievit/Hollandse Hoogte

De ‘mooie gelegenheid om uit te gaan’ heeft zijn glans verloren. Sinds een jaar of tien daalt de interesse in de uitgaanservaring van Holland Casino. In vier jaar tijd daalde het aantal bezoeken van 7,5 miljoen naar 5,5 miljoen. Er zijn de afgelopen jaren al honderden arbeidsplaatsen geschrapt, maar het komende jaar moeten nog eens 400 tot 450 arbeidsplaatsen verdwijnen. Het bedrijf heeft meer dan 4.000 mensen in dienst.

Redenen, volgens Holland Casino: (1) sombere economische vooruitzichten, (2) het lage consumentenvertrouwen, (3) steeds meer gokkers blijven thuis om op illegale goksites te spelen, (4) door het rookverbod geven mensen minder uit in het casino en (5) de verhoging van de kansspelbelasting heeft het bedrijfsresultaat weinig goed gedaan.

Dat is allemaal waar, zegt Sytze Kingma, maar deze factoren vertellen volgens hem slechts de helft van het verhaal. Kingma deed als universitair docent kansspelen (Vrije Universiteit in Amsterdam) jarenlang onderzoek naar het staatsbedrijf.

„Wat Holland Casino te weinig heeft beseft”, zegt Kingma, „is dat de vraag naar hun product de afgelopen tien jaar sterk is afgenomen. In de jaren tachtig en negentig sloot het chique stadscasino goed aan bij de opkomende cultuur van yuppies en het snelle geld. Sindsdien is het bedrijf op zijn lauweren gaan rusten. Het dacht dat het tot in de eeuwigheid goed zou gaan.”

Het aantal bezoekers daalt al jarenlang. Slechts dankzij de opening van nieuwe vestigingen kon het af en toe een stijgend aantal bezoekers melden, zegt Kingma. Bovendien, en dat is misschien wel de kern van het probleem van Holland Casino: de bezoekers zijn sterk vergrijsd.

Een trend die volgens Kingma te weinig wordt onderkend is dat de casinobezoeker steeds vaker voor de gokautomaat kiest dan voor de speeltafel. „In de hoogtijdagen werd de helft van de winst geboekt op speeltafels. Nu draaien in veel vestigingen de speeltafels verlies, vanwege de hoge personeelskosten.” Juist voor de roulette- en kaartspellen heeft Holland Casino dure croupiers in dienst. Concurrerende casino’s hebben die hoge kosten niet: zij hebben alleen gokautomaten, geen speeltafels.

Naast de bezoekers is ook het personeelsbestand van Holland Casino vergrijsd. Kingma beschrijft een bedrijfscultuur waarin deze oude rotten het roer stevig in handen hebben. „In de jaren tachtig zijn uitstekende tafelchefs en croupiers aangetrokken, maar zij zijn nu in de leidinggevende posities terechtgekomen. Deze oude garde heeft weinig oog voor marktontwikkelingen. Zij vinden dat het casino een beetje elitair hoort te zijn. Zij weten wel wat goed is voor de klanten. Maar vanwege die houding wordt er nauwelijks moeite gedaan nieuwe trends te omarmen en jongere gasten te binden. Neem de pokerrage, die ongeveer tien jaar geleden begon. Die heeft Holland Casino aanvankelijk finaal gemist.”

De strijd die zich bij Holland Casino voltrekt is volgens Kingma in zekere zin een strijd tussen het Europese en het Amerikaanse casino-ideaal. „Het klassieke Europese casino stamt uit de negentiende eeuw, denk aan Monte Carlo. Het is een chique uitgaansgelegenheid, verweven met het elitetoerisme, waar in galakleding, onder dure kroonluchters met grof geld aan de speeltafels wordt gewed. Amerikaanse casino’s mikken daarentegen op een zo breed mogelijk publiek en draaien voor 10 procent op speeltafels en voor 90 procent op gokautomaten. Het personeel van Holland Casino houdt nog graag vast aan het Europese ideaal, maar die strijd gaan ze verliezen.”

Natuurlijk probeert het gokbedrijf te moderniseren, zegt Kingma. Zo biedt het Lido in Amsterdam, eigendom van Holland Casino, nu meer ‘game-ervaringen’ in een poging meer jongeren aan te spreken. Maar de GamePods en interactieve multitouch tafels in het Lido zijn „te laat en te marginaal”, vindt Kingma. Uiteindelijk is Holland Casino is „een grote moloch met 4.000 werknemers. De bedrijfscultuur verander je niet zomaar met een paar gamestations.”

Op de achtergrond speelt nog mee dat de staat het casinobedrijf op den duur wil verkopen. Het kabinet vindt het aanbieden van gokspelen geen kerntaak van de overheid. „Natuurlijk vindt deze reorganisatie ook plaats met de verkoop in het achterhoofd. Een winstgevend bedrijf verkoopt veel beter”, zegt Kingma.

Ondanks de slechte jaarcijfers is de interesse in Holland Casino groot, zegt hij, „alleen al vanwege de mooie locaties van de vestigingen in de centra van steden als Amsterdam, Rotterdam en Eindhoven”. Toch is het de vraag hoe de overheid het huidige ontmoedigingsbeleid – Holland Casino wordt geacht gokverslaving tegen te gaan – zal gaan handhaven. „Amerikaanse casino’s zijn vanzelfsprekend geïnteresseerd in een gokvergunning in Nederland, maar niet in het strenge toezicht dat de staat hun waarschijnlijk zal opleggen.” Holland Casino was niet in de gelegenheid te reageren.