Een generaal pardon is ondenkbaar

Illegalen die het land uit moeten, blijven vaak. Ze willen niet weg, ze durven niet of kunnen niet. Hoe lossen we dit probleem op?

De illegalen in het tentenkamp in Amsterdam moeten het land uit. Net als alle andere illegalen in Nederland. Er is één probleem: ze gaan niet. Ook niet als het tentenkamp wordt ontruimd. Ook niet als illegaliteit strafbaar wordt gesteld, zoals de regering wil.

1 Hoeveel illegalen zijn er in Nederland?

Dat is onbekend. Een gangbare schatting is honderdduizend mensen. Volgens de laatste cijfers van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum van het ministerie van Justitie ligt het aantal tussen de 60.000 tot 133.000. Een deel van hen komt illegaal naar Nederland om te werken en vertrekt uit zichzelf binnen een paar maanden of paar jaar. Een flink deel blijft.

2 Waarom zijn ze hier?Iedere illegaal, ook die in het tentenkamp, heeft zijn eigen verhaal. De een is gevlucht voor ernstig geweld en bedreiging, de ander op zoek naar een beter leven. Een derde werd verhandeld als slaaf, en voor weer een ander heeft het hele dorp gespaard voor een vliegtuigticket zodat hij hen zou kunnen steunen vanuit het rijke Westen.

Ze vielen buiten de regel die stelt dat Nederland asiel verleent aan vreemdelingen (en gezinsleden) die in hun eigen land gevaar lopen, bijvoorbeeld omdat ze worden vervolgd vanwege ras, geloof, nationaliteit of politieke overtuiging. Het toepassen van die regel gaat niet altijd goed. Soms worden mensen niet toegelaten terwijl ze wel gevaar lopen. Er zijn ook asielzoekers die een verzonnen verhaal vertellen.

3 Waarom gaan ze zelf niet terug naar hun land?

Een deel kan niet weg. Ze hebben geen documenten, of hebben die weggegooid om meer kans te maken op asiel. Hun landen van herkomst erkennen hen niet als onderdaan en geven geen inreispapieren. Een deel durft niet omdat hun land te gevaarlijk is. Somaliërs bijvoorbeeld. Of Irakezen. En een deel wil niet terug omdat ze in hun eigen land uitgestoten worden of niet meer kunnen aarden. Van Afrikanen voor wie het hele dorp heeft bijgedragen aan hun vertrek, wordt terugkomst niet geaccepteerd.

4 Waarom vangen we hen niet op?

Als je hun opvang biedt, geef je valse hoop, zeggen politici. We hebben eenmaal over ons hart gestreken, met het generaal pardon in 2007. Daarna zou iedereen die hier niet hoort, worden uitgezet. Illegalen die worden opgepakt, lopen het risico opgesloten te worden in de vreemdelingenbewaring, waar het regime een stuk strenger is dan in de gewone gevangenis. Een opgesloten illegaal weet niet hoe lang hij daar moet blijven zitten.

5 Kunnen we het niet anders oplossen?

Een nieuw generaal pardon of ruimhartiger verblijfsvergunningen uitdelen zou voor veel illegalen het einde betekenen van de ellende, maar het is ondenkbaar. Er is te veel angst voor aanzuigende werking. Opsluiten en verder in de marge duwen, in de hoop dat ze dan vertrekken, lost niets op. Omdat ze blijven. Een menswaardig bestaan bieden, waarbij de getraumatiseerden zorg krijgen, de zieken een dokter, er wellicht gewerkt of gestudeerd kan worden, is een tussenoplossing.