Diepgravend topamusement

Acteur Sadettin Kirmiziyüz in ‘Somedaymyprincewill.com’ Op de achtergrond de muzikanten van The Sadists. Foto Saris & den Engelsman

Somedaymyprincewill.com. Gezien: 29/2, Brakke Grond, Amsterdam. Tournee t/m 1/3. Inl.: troubleman.nl

Aan de gevel van de Brakke Grond hangt een baldakijntje van roze lint. Binnen: roze ballonnen. Een trouwzaal: tafels bedekt met goudbrocant, weelderige roze draperieën en in het midden een podium met een roze loveseat voor het bruidspaar. In dit decor speelt acteur/theatermaker Sadettin Kirmiziyüz zijn nieuwe voorstelling Somedaymyprincewill.com.

Kirmiziyüz (1982) werd in Nederland geboren uit Turkse ouders en groeide op in Zutphen. In eerdere voorstellingen over zijn moeder (Avondland), zijn vader (De Vader, de Zoon en Het Heilige Feest) en zijn broer (What’s happenin’ brother), verweefde hij ingenieus elementen uit zijn leven met actuele vraagstukken over integratie, discriminatie, religie en politiek. Dat waren leuke, interessante voorstellingen, maar nooit eerder zo raak, zo ontroerend en zo verwarrend als dit vierde deel, over zijn zusje Sare, ‘de schone van Zutphen’.

Deels als zichzelf, deels verkleed als zijn zus, vertelt Kirmiziyüz haar verhaal. Dat begint bij hoe ze als kind de Teenage Mutant Ninja Turtles speelden: hij was de groene, zij de rode. Maar op de lagere school ontstaat er verwijdering. De Cito-toets is onverbiddelijk: Sadettin gaat naar het gymnasium, Sare naar de mavo.

Kirmiziyüz toont zich bitter over die speling van het lot. Hij kon leren over Rafael en Leonardo da Vinci, maar „wie laat zich inspireren op een ROC?” Na de middelbare school kan zijn zus haar draai dan ook niet vinden. Terwijl Sadettin grotendeels stoned de toneelschool doorloopt, begint Sare drie keer aan een nieuwe opleiding. Als zijn moeder Sadettin vraagt zijn zus te adviseren, verzaakt hij. Uit egoïsme. Uit onmacht.

Maar als Sare met haar vader een reis maakt naar Istanbul, keert het tij: ze wordt verliefd. En daarom zijn wij op dat trouwfeest, toegesproken door een dronken, gekwelde grote broer: het zusje zal trouwen en bij haar man in Istanbul gaan wonen.

Wervelwind Kirmiziyüz heeft zichtbaar baat bij de gestroomlijnde regie van Casper Vandeputte, want Somedaymyprincewill.com zit bijzonder knap in elkaar. Eerst leven we mee met de zorgen en scepsis van de broer. Als Sare besluit voortaan gesluierd door het leven te gaan, roept hij cynisch uit: „Ja hoor, daar is ’ie: het antwoord op al je existentiële vragen: de hoofddoek!” Het maakt hem wanhopig dat ze niet zelf nadenkt over haar identiteit, maar er genoegen mee neemt een kopie te zijn van haar gesluierde moeder.

Maar als Sare vervolgens zelf aan het woord komt, in een chatroom als ‘Amor85’, kantelt het verhaal volledig. Dan krijg je te horen hoe moeilijk het voor haar is om zich te ontplooien – vaders oogappel, moeders steun en toeverlaat; vader brengt haar naar haar bijbaan in een Turkse pizzeria, zij moet als tolk mee met moeder naar de huisarts.

Bovendien lijdt Sare onder haar schoonheid. Bijna wekelijks belt er wel een oom om namens zijn zoon haar hand te vragen. Als een aanbidder dreigt haar te zullen ontvoeren, moet ze zelfs haar geliefde bijbaantje opgeven. Als ze haar hoofddoek draagt, wordt ze uitgescholden.

Kirmiziyüz zet Sare neer als een innemende, eigengereide jonge vrouw met een geestig middelbareschoolmeisjesvocabulaire en een MSN-verslaving. En met reële problemen, die haar behoefte aan een uitweg, verhuld als romantische verliefdheid, goed navoelbaar maken.

De inzichten en overtuigingen buitelen over elkaar: is ze weggepest, geeft ze te gemakkelijk op, is ze echt verliefd? Heeft haar broer gelijk of is hij te kortzichtig? Kirmiziyüz spaart zichzelf niet, en zijn zelfkritiek voorziet de voorstelling van venijn. Maar ondanks de schrijnende thematiek is Somedaymyprincewill.com ook topamusement, dankzij de humor en vaart van verteller Kirmiziyüz, en dankzij The Sadists, die niet alleen de fantastische muziek verzorgen, maar ook een reeks hilarische Turkse typetjes neerzetten.

Zo word je als toeschouwer steeds heen en weer geslingerd. Van huilen van het lachen, naar huilen van ontroering. Van blijdschap naar boosheid naar bezorgdheid, en terug. Heen en weer tussen hoop en scepsis, tussen begrip voor hem en begrip voor haar. Somedaymyprincewill.com lijkt uit te monden in het warme bad van de ware romantiek – hartroerend en verleidelijk – maar eindigt toch met de koude douche van de twijfel. Moreel verwarrend èn vermakelijk, ontregelend èn ontroerend – kortom: ijzersterk.