'De Israëlische controleposten waren er vanochtend nog steeds'

De erkenning van hun staat in de VN is een klein stapje in de goede richting, zeggen Palestijnen. Maar concreet betekent het nog niets. De bezetting gaat door.

A Palestinian man shouts slogans during a rally in the West Bank city of Ramallah November 29, 2012. The 193-nation U.N. General Assembly overwhelmingly approved a resolution on Thursday to upgrade the Palestinian Authority's observer status at the United Nations from "entity" to "non-member state," implicitly recognizing a Palestinian state. REUTERS/Marko Djurica (WEST BANK - Tags: POLITICS CIVIL UNREST TPX IMAGES OF THE DAY) REUTERS

Uitzinnig van vreugde dansten duizenden Palestijnen vannacht op de pleinen van de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook, toen duidelijk werd dat de Palestijnse staat met een overweldigende meerderheid in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties was erkend.

Miljoenen Palestijnen ontbraken. Onder wie twee vrouwen, ogenschijnlijk tegenpolen. Iman Dolih (35), een vrijgezelle stewardess in opleiding, draagt een strakke coltrui en een knotje in het haar. Ze woont in Beituniya, een stadje in het zuidwesten van Ramallah, op de Westelijke Jordaanoever, en is aanhanger van president Mahmoud Abbas’ Fatah-partij. Ze werd vanmorgen „blij” wakker.

Amani Ramahi (42), echtgenote en moeder, draagt een wijde zwarte jurk en een roze hoofddoek. Zij woont in Al-Bireh, een stadje ten noordoosten van Ramallah, en is voor de grote rivaal van Fatah, de fundamentalistische organisatie Hamas. Ramahi is „niet enthousiast”.

In haar huiskamer, waar een reusachtige Hamas-vlag hangt, vertelt Ramahi waarom ze niet op bleef om de stemming te volgen. „Het is een piepklein stapje in de goede richting, maar het betekent niets concreets. De Israëlische bezetting is er nog steeds. President Abbas deed het om zijn zwakke reputatie te redden. Als je hem vraagt wat dit voor de Palestijnen betekent, heeft hij geen antwoord.”

De Palestijnse president ligt goed in het Westen, vanwege zijn diplomatieke en gematigde opstelling. Maar hij mist de charme om de bevolking achter zich te krijgen. En hij laat zich amper zien. Hij praat alleen met diplomaten, zeggen tegenstanders én aanhangers op Westelijke Jordaanoever.

In de zonnige serre van haar huis in Beituniya, vol Fatah-parafernalia, zegt Iman Dolih dat ze niet zo goed begrijpt wat Abbas in New York heeft gedaan. „Maar ik hoop dat het goede dingen zijn.” Ze hoopte vanochtend wakker te worden in een land zonder Israëlische controleposten. Dat valt even tegen. Toch steunt Dolih haar president blind. „Ik ben in een Fatah-familie geboren.”

De strijd tussen Fatah en Hamas ontaardde na de verkiezingen van 2006 in een korte, hevige burgeroorlog, waarna Fatah de macht greep op de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever, en Hamas de geblokkeerde Gazastrook overnam. Door het Israëlische offensief tegen de Gazastrook, dat vorige week eindigde in een staakt-het-vuren, zijn de partijen dichter bij elkaar gekomen, zeggen ze.

Nabil Shaath, een hoge Fatah-leider, kwam tijdens de oorlog naar Gaza en zei: „Dit drama is een aanmoediging voor verzoening. Die is aanstaande.” Gisteren mochten Fatah-leden voor het eerst in jaren in Gaza demonstreren. En Hamas-leider Haniyeh zei over Abbas’ gang naar de VN: „Mijn regering steunt elk initiatief om een Palestijnse staat te creëren in de bezette Palestijnse gebieden.”

De Palestijnse leiders beseffen dat interne eenheid vereist is voor een onafhankelijke staat. Maar de formele standpunten van de rivalen zijn onverzoenbaar. Zo zweert Fatah gewapend verzet tegen de bezetting af, en Hamas niet. Fatah neemt genoegen met een staat op de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook (22 procent van het historische Palestina), Hamas ziet dat als een tussenstop en eist heel het oude Palestina op, waar nu ook Israël ligt.

Dolih kent de verschillen tussen Fatah en Hamas niet zo goed. Ze steunt in feite iedere partij die actie tegen de Israëlische bezetting onderneemt, diplomatiek of gewelddadig, haar is het om het even. Precies datzelfde zegt Ramahi. En beide vrouwen hekelen de verdeeldheid tussen Fatah en Hamas. „De verdeeldheid is tussen de leiders, niet tussen de gewone mensen”, aldus Ramahi.

Eenheid creëren is het eerste wat we doen na de stemming, zei de Palestijnse leider Hanan Ashrawi deze week tegen buitenlandse journalisten. „En natuurlijk omgaan met de straf die Israël voor ons in petto heeft.” Waarschijnlijk zal Israël de voor de Palestijnen ingehouden belastingen niet uitbetalen, waardoor tienduizenden Palestijnse ambtenaren mogelijk maanden geen salarissen ontvangen.

De laatste weken dreigde Israël met nog veel zwaardere sancties tegen wat het „diplomatieke terreur” noemde. Maar toen bleek dat de Palestijnen een grote overwinning zouden behalen, begon Israël de stap bij de VN te bagatelliseren. Israël noemt de stemming nu „volstrekt betekenisloos” en „diplomatiek theater” en waarschuwt: „deze stap verandert niets aan de situatie op de grond.”

We zijn realistisch, aldus Ashrawi. „We weten dat de bezetting niet hier stopt, en dat we uiteindelijk met Israël moeten onderhandelen.” Maar Ashrawi verwierp de kritiek dat de stap slechts symbolisch is. De Palestijnen krijgen hierdoor een sterkere uitgangspositie bij toekomstige onderhandelingen met Israël, meent ze. En de Palestijnen krijgen toegang tot het Internationaal Strafhof in Den Haag.

Daar rennen ze vanmiddag niet meteen naartoe, zei Ashrawi. „Als Israël stopt met de bouw in nederzettingen, is er geen onmiddellijke reden om te gaan.” Dit zou echter veranderen „als Israël doorgaat met zijn schendingen van het internationaal recht”. De Palestijnse autoriteiten lijken dit middel voorlopig als stok achter de deur te willen houden.

De dames Dolih en Ramahi snappen dat niet. Zij vinden dat Israël voor elke begane overtreding terecht moet staan. Maar hun wordt niets gevraagd.

    • Leonie van Nierop