‘Amerikaanse overheid kan mogelijk elektronisch patiëntendossier inzien’

ZOETERMEER - Alle huishoudens in Nederland ontvangen op zaterdag 1 november een brief van minister Klink (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) over het begin van de gegevensuitwisseling door zorgverleners via het landelijk elektronisch patientendossier (EPD). De bief is onderdeel van een publiekscampagne. Doel van de campagne is om alle Nederlanders te informeren over hun rechten en mogelijkheden bij de uitwisseling van medische gegevens. ANP PHOTO XTRA LEX VAN LIESHOUT De brief die alle huishoudens ontvingen van toenmalig minister Klink van Volksgezondheid in 2008. Foto ANP / Lex van Lieshout

Het is theoretisch mogelijk dat de Amerikaanse overheid het elektronisch patiëntendossier inziet. Dat bevestigt het Instituut voor Informatierecht van de Universiteit van Amsterdam tegenover de NOS vandaag.

Het Amerikaanse bedrijf CSC is al jaren betrokken bij de ontwikkeling van het digitaal patiëntensysteem en is verantwoordelijk voor de bouw ervan. Het bedrijf zal dan ook de gegevens van de patiënten beheren. De Vereniging van Zorgaanbieders voor Zorgcommunicatie (VZVZ), die opdracht gaf voor de bouw van het systeem, eist nu een verklaring waarin staat dat CSC niet onder de Patriot Act valt.

‘Amerikanen kunnen toegang krijgen tot systeem’

Deze Amerikaanse wet maakt dat de overheid bedrijven kan dwingen tot het afstaan van gegevens die zij beheren. Onderzoeker van de UvA, Joris van Hoboken bevestigt tegenover de NOS:

“De mogelijkheid bestaat dat de Amerikanen toegang hebben tot het systeem. De Patriot Act en de FISA Amendment Act maken het mogelijk dat een Amerikaans bedrijf wordt gedwongen om gegevens die zij beheren af te staan. Ook als dit bedrijf een Nederlandse vestiging heeft en als de computers in Nederland staan.”

VZVZ: vrees voor Patriot Act is onterecht

De directeur van VZVZ, Edwin Velzel, liet eerder vanmiddag aan NOS weten de samenwerking met CSC te beëindigen als het bedrijf geen verklaring kan leveren. Velzel acht het ondenkbaar dat het bedrijf onder de Patriot Act valt, maar “wil het toch zeker weten”. In een interview met persbureau Novum lijken zijn zorgen helemaal van tafel te zijn.

Volgens de directeur valt het elektronisch patiëntendossier (EPD) namelijk onder de Wet bescherming persoonsgegevens en heeft CSC zwart op wit verklaard de Nederlandse wet na te leven. Dat komt erop neer dat geen gegevens uit het EPD kunnen worden overgedragen aan de Amerikaanse overheid, stelt Velzel tegenover Novum. Velzel:

“De Patriot Act wordt bovendien te groot uitgelegd. Er is in de bijna tien jaar dat de wet bestaat nauwelijks een beroep op gedaan.”

Bovendien staan er in het Landelijk Schakelpunt, zoals het EPD eigenlijk heet, geen medische gegevens van patiënten, benadrukt VZVZ. Het is meer een ‘soort telefoonboek’, waarmee zorgverleners medicatiegegevens van patiënten bij elkaar kunnen opvragen.

Wet verruimt mogelijkheden Amerikaanse opsporingsdiensten

De Patriot Act verruimde na de aanslagen van 11 september 2001 de mogelijkheden voor Amerikaanse opsporingsdiensten informatie van burgers te verkrijgen, als er sprake is van inbreuk op de ‘nationale veiligheid’. Het rapport van de Instituut voor Informatierecht (IViR) van de Universiteit van Amsterdam beschrijft hoe de Patriot Act de opsporingsdiensten mogelijkheden geeft om met name cloud-gegevens van niet-Amerikanen te doorzoeken.

Zolang zij maar gegevens bij een bedrijf hebben opgeslagen met een link met Amerika, is dat mogelijk. Zoals van Nederlanders met een Google-account of die op de website Markplaats actief zijn, eigendom van eBay. Bedrijven worden achter de schermen onder druk gezet de gebruikers niet te vertellen als informatie is opgevraagd. Hoe vaak dit gebeurt, is onbekend.