Waarom de Britse pers vreest voor het rapport dat vanmiddag verschijnt

Gaat het News of The World-schandaal ervoor zorgen dat de Britse schrijvende pers minder vrijheden krijgt? Cartoon van Cagle.com

Na het afluisterschandaal bij News of the World in 2011 moest er iets gebeuren. De publieke walging over wat de tabloid gedaan had, was zo groot dat Cameron besloot een onafhankelijk onderzoek in te stellen naar de cultuur en ethiek van de Britse schrijvende pers. Waarom de kranten het rapport vrezen, maar er op de pagina’s weinig zal veranderen.

Update 15.00 uur. Inmiddels is het rapport gepresenteerd. Lees hier ons nieuwsbericht.

1) Waarom de Britse kranten het rapport zo vrezen

Over één ding is iedereen het eens: wat NotW gedaan heeft, is erg fout. Ze braken in in voicemails van bekende én onbekende Britten om er verhalen over te kunnen maken. Het toppunt was het ‘hacken’ van de telefoon van Milly Dowler, een in 2002 vermist geraakt meisje. De krant verwijderde zelfs haar voicemailberichten, wat haar ouders zagen als een teken van leven van hun dochter.

De laatste editie van de Britse schandaalkrant News of the World, die naar aanleiding van het omkoopschandaal werd opgedoekt. Foto Reuters / Paul Hackett

De laatste editie van de Britse schandaalkrant News of the World, die naar aanleiding van het omkoopschandaal werd opgedoekt. Foto Reuters / Paul HackettDe laatste editie van de Britse schandaalkrant News of the World, die naar aanleiding van het omkoopschandaal werd opgedoekt. Foto Reuters / Paul Hackett

Cameron besloot dat er een onderzoek moest komen naar de cultuur en ethiek van de Britse schrijvende pers. Daar is wel al een commissie voor, maar die had dus verzaakt.

Onze correspondent in Londen, Titia Ketelaar, schrijft vandaag in NRC Handelsblad:

“Nu worden kranten gereguleerd door de Press Complaints Commission (PCC), een door de beroepsgroep zelf gefinancierde en bemande raad voor de journalistiek. Iedereen is het erover eens dat die ineffectief is. De PCC deed in 2009 onderzoek naar afluisteren, maar concludeerde dat er niets aan hand was.”

Er is dus een soortgelijke commissie nodig, maar dan een die een schandaal als dat van vorig jaar wél kan voorkomen. En daar zit de crux: de kranten zijn bang dat rechter Brian Leveson vanmiddag met aanbevelingen komt die de persvrijheid inperken.

Onze correspondent nogmaals:

“De kranten vrezen dat Leveson de oprichting van een PCC-achtige instelling met een wettelijke onderbouwing adviseert. Dat is volgens hen een vorm van overheidsregulering, en het zou de vrijheid van de pers belemmeren.”

Britse kranten zoals ze er vandaag op Victoria Station in Londen bij liggen. Foto Reuters / Paul Hackett

Britse kranten zoals ze er vandaag op Victoria Station in Londen bij liggen. Foto Reuters / Paul Hackett Britse kranten zoals ze er vandaag op Victoria Station in Londen bij liggen. Foto Reuters / Paul Hackett

Voor de volledigheid: dit gaat alleen over de kranten. Televisiejournalistiek valt erbuiten, net als het werk van internetjournalisten, bloggers en twitteraars.

2) Waarom Cameron sowieso ergens vijanden maakt

Na de publicatie van het Leveson-rapport zal premier Cameron reageren. Dat wordt interessant, omdat hij nogal klem zit. Ketelaar schrijft daarover:

“Kiest hij voor regulering met een wettelijke onderbouwing, en dus de slachtoffers, dan jaagt hij de kranten in het harnas. Kiest hij voor zelfregulering, dan zal hem verweten worden dat hij op de hand is van de pers.”

Bob en Sally Dowler, de ouders van Milly Dowler. De publieke walging nadat naar buiten kwam dat News of the World had ingebroken in de voicemail van het meisje, was groot. Foto Reuters / Andrew Winning

Bob en Sally Dowler, de ouders van Milly Dowler. De publieke walging nadat naar buiten kwam dat News of the World had ingebroken in de voicemail van het meisje, was groot. Foto Reuters / Andrew WinningBob en Sally Dowler, de ouders van Milly Dowler. De publieke walging nadat naar buiten kwam dat News of the World had ingebroken in de voicemail van het meisje, was groot. Foto Reuters / Andrew Winning

Daar komt bij dat zijn partij en de Liberaal-Democratische coalitiepartner recht tegenover elkaar staan in deze kwestie. Cameron en vicepremier Nick Clegg kregen de aanbevelingen van Leveson gistermiddag al. Vanochtend spraken ze met elkaar. Volgens de BBC zijn ze het over één punt nog oneens. Clegg komt vanmiddag daarom met een eigen verklaring.

3) Wat er verandert voor de lezer

Erg weinig. Op de pagina’s zal de lezer er niets van merken als er een strengere regulering komt. Ketelaar legt - telefonisch, dit keer - uit waarom:

“Wat de kranten deden - afluisteren, inbreken in voicemails - was al strafbaar en toch gebeurde het. De hoofdredacteur van The Independent zei het erg treffend: ‘Er zijn ook wetten die moeten voorkomen dat mensen een bank beroven, en toch wordt er elke dag een bank beroofd.’ Ook sommige journalisten zullen altijd buiten de wet treden om verhalen te maken. Daar verandert dit niets aan.”

Maar wat is dan het verschil dat het rapport kan maken?

“Het verschil kan zijn dat het voor slachtoffers van de berichtgeving makkelijker wordt om een klacht in de dienen. En nu dit allemaal speelt, merk je wel dat de tabloids zich een stuk rustiger gedragen, maar dat kan weer anders zijn als de commotie eenmaal is gaan liggen.”

Het rapport verschijnt om 14.30 uur Nederlandse tijd. Vrijwel direct daarna zal Cameron reageren. Ook Clegg komt met een eigen verklaring.