Nog één dag lobbyen in Europa

Vandaag zijn de Palestijnen nog een ‘entiteit’ voor de VN, morgen mogelijk een ‘staat die geen lid is’. Dan kunnen ze naar het Strafhof om Israël aan te klagen. De VN stemt vanavond.

Palestinians carry the bodies of brothers Suhiab, 2-years-old, and Mohammed Hejazi, 4-years-old, during their funeral in the northern Gaza Strip area of Biet Lahia, on November 20, 2012. Four members of the Hejazi family were killed in the Israeli air strike in Gaza, the Hamas Health Ministry said. AFP PHOTO/MOHAMMED ABED AFP

Correspondent Israël

JERUZALEM/RAMALLAH. Meer dan twaalf hele uren spendeerde de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken, Avigdor Lieberman, met Europese diplomaten in Wenen in een poging ze te overtuigen. Zijn ministerie zond al haar ambassadeurs naar de machthebbers en opiniemakers in hun gastlanden en verzocht de Amerikaanse ambassadeurs hetzelfde te doen. Alles om te voorkomen dat de Palestijnen een klinkende overwinning behalen, als er vanavond wordt gestemd over hun aanvraag voor de status van ‘staat die geen lid is’ van de Verenigde Naties.

Die status, dezelfde als die van het Vaticaan, wordt gezien als een impliciete erkenning van de Palestijnse staat. En met die status krijgen de Palestijnen toegang tot internationale organen als het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag, waar ze klachten tegen Israël kunnen indienen. Nu zijn de Palestijnen nog aan de VN verbonden als ‘entiteit’. Hun aanvraag voor VN-lidmaatschap bleef vorig jaar door Amerikaanse tegendruk steken, nog voor de vereiste stemming in de Veiligheidsraad.

Voor de statusverhoging die nu op de agenda staat, is een meerderheid nodig in de Algemene Vergadering van de VN, die bestaat uit 193 landen. De verwachting is dat de Palestijnen die makkelijk halen. Meer dan 130 landen hebben Palestina al bilateraal als staat erkend. Dat zijn met name postkoloniale staten in Afrika, Zuid-Amerika en Azië, en natuurlijk de Arabische wereld. De westerse landen zijn verdeeld. Omdat zij de overwinning meer gewicht zouden geven, hopen de Palestijnen zo veel mogelijk EU-landen achter zich te krijgen en richt Israël zich op Europa om dit te verhinderen.

Israël gebruikt daarbij meer dreigementen dan argumenten. Het argument van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu luidt dat de gang naar de VN „vrede verder weg duwt en zal leiden tot instabiliteit”. Een drogreden, want er is geen vredesproces en Netanyahu’s angst wordt juist en slechts dan bewaarheid als Israël zijn batterij aan dreigementen ten uitvoer zal brengen.

Een greep uit de middelen die Israël overweegt om de Palestijnen te straffen voor hun VN-aanvraag: niet uitbetalen van belastingen die Israël voor de Palestijnse autoriteiten inhoudt; sneller en meer bouwen in de Israëlische nederzettingen op de Palestijnse Westelijke Jordaanoever; annexatie van de grote Israëlische nederzettingenblokken op de bezette Westelijke Jordaanoever; en omverwerping van de Palestijnse president Mahmoud Abbas.

In een verklaring stelde minister Lieberman dat het afzetten van Abbas de enige optie voor Israël is. „Een zachtere reactie zal worden gezien als het hijsen van een witte vlag”, aldus Lieberman.

Europese landen onderhouden goede contacten met Abbas, die een diplomatieke oplossing voorstaat voor het Israëlisch-Palestijns conflict en de orde op de Westelijke Jordaanoever handhaaft. Als hem de macht wordt ontnomen, zou grote chaos ontstaan. Iets waar Europese landen zich zorgen over maken, maar waar Israël ook absoluut geen baat bij heeft. De soep zal dus wel niet zo heet worden gegeten. Maar Israël knijpt hem, zoveel is duidelijk.

Waarom eigenlijk? Israël is geen lid van het ICC, dus zijn uitspraken zijn voor Israël niet bindend. „Maar dan gaat het in de media wel steeds over wat Israël allemaal verkeerd heeft gedaan”, zegt een Israëlische diplomaat tegen deze krant, „en dan keert de publieke opinie zich nog meer tegen ons”. De Israëlische regering is ook bang dat veroordelingen kunnen resulteren in economische sancties.

De Palestijnen spreken in hun motivatie voor de aanvraag niet over het ICC. Zij noemen de aanvraag een vreedzame poging om de zogeheten twee-statenoplossing te redden. Een Palestijnse staat naast Israël, zoals de Verenigde Naties dat in 1947 – vandaag exact 65 jaar geleden – voor ogen hadden.

Destijds weigerden de Arabische landen het plan van twee staten in het Britse mandaatgebied Palestina. Nu eisen Palestijnen hun staat op. Bezet of niet. Over een vredesakkoord met Israël dat een einde moet maken aan de bezetting van de Palestijnse gebieden, willen de Palestijnen straks praten, zeggen ze. Eerst willen ze erkenning van hun recht op zelfbeschikking.

Dus zijn ook de Palestijnen dezer dagen druk aan het lobbyen. Zij appelleren vooral aan de morele verantwoordelijkheid. De Europese landen zijn uitgenodigd om mee te schrijven aan de Palestijnse aanvraag en dat hebben ze ook gedaan, zegt een Palestijnse diplomaat desgevraagd. „Onze aanvraag bestaat puur uit Europese taal.” Dat wil zeggen: geen woord over het ICC, wel een expliciete intentieverklaring om de vredesonderhandelingen met Israël te hervatten en erkenning van Israëls recht op veiligheid.

Volgens de diplomaat heeft zijn missie minstens dertien Europese landen zo ver gekregen om voor een Palestijnse staat te stemmen. Frankrijk maakte deze week bekend voor te stemmen, net als Spanje. Het is onduidelijk wat Groot-Brittannië zal doen. Op verzoek van Washington probeerden de Britten de Palestijnen eerder te overreden hun aanvraag uit te stellen in afwachting van de onderhandelingsplannen waar president Obama in zijn nieuwe ambtstermijn mogelijk mee komt.

Maar na de Amerikaanse steunbetuiging aan Israël, direct na de aanvang van de Israëlische militaire operatie in de Gazastrook, twee weken geleden, klonk het direct vanuit Ramallah: wij laten ons door niemand tegenhouden, wij gaan naar de Verenigde Naties. Met een verkapt dreigement: „Een tegenstem zal een duidelijk signaal zijn voor de Palestijnen dat alleen gewapend verzet iets oplevert en dat de diplomatieke, politieke strijd gedoemd is te mislukken.”

Lees meer op pagina 16&17