Opinie

    • Hans Beerekamp

Niet ‘nieuwszoekend’

Diederik Stapel leest verklaring voor in het ‘NOS Journaal’

En waar zat de man van de dag? Niet bij Pauw & Witteman, De wereld draait door, Nieuwsuur of Moraalridders, die stuk voor stuk heel blij zouden zijn geweest met de komst van de beroemdste slodderwetenschapper.

Nee, sociaal psycholoog Diederik Stapel had zelf gekozen voor het NOS Journaal op de dag dat een onderzoekscommissie meldde in 55 van zijn 137 publicaties frauduleuze data te hebben aangetroffen. Maar dan wel op zijn voorwaarden. Verslaggever Theo Verbruggen moest naar Stapel toe komen en zwijgend tegenover hem aan de keukentafel zitten, terwijl hij een eigen verklaring voorlas. Daarin ging het over spijt, over een verdere schoonmaak van zijn leven en de wens om mensen een plezier te doen met passende onderzoeksresultaten. Verbruggen mocht geen vraag stellen of enige dialoog aangaan met betrokkene.

Over de motieven van Stapel lopen de verklaringen uiteen. Nieuwslezer Rik van de Westelaken meldde aanvankelijk dat Stapel te zwak was om een vraaggesprek aan te kunnen. Maar in zijn integraal uitgezonden verklaring gaf Stapel een andere reden: „Mijn verhaal laat zich niet gemakkelijk samenvatten in korte soundbites of nieuwszoekende interviews.” Gelukkig verschijnt nog deze week een boek van Stapel, waarvoor hij op aandrang van zijn omgeving dagboeknotities selecteerde: „Dit boek geeft mijn verhaal de door mij gewenste ruimte.”

Met andere woorden: de wetenschapper voelde zich niet zozeer te zwak voor een interview alswel te gecompliceerd en te kolossaal. En niet in de media je opwachting maken is geen optie in de week dat je boek uitkomt.

De motieven van het NOS Journaal, dat doorgaans het genre van het nieuwszoekende interview en misschien zelfs dat van de korte soundbites als een kernactiviteit beschouwt, lijken helder. Het was een exclusieve scoop, dus dan wil je best over de condities onderhandelen. Ook al zei Stapel het niet te willen, het nieuws zocht en vond hem wel.

Overigens verkeerde de in zijn behoefte aan almacht verstrikt geraakte wetenschapper in vrijwel alle journaaledities in het gezelschap van een onzichtbare soortgenoot, de over leven en dood beschikkende neuroloog Ernst J. S., tegen wie gisteren net een proces begon. Zoals Stapel hem tegensprekende collega’s op staande voet zou hebben ontslagen, zo duldde ook J. S. geen kritiek. Hij bleef gisteren nog even in de luwte op een onbekende schuilplaats. Benieuwd of hij de NOS ook zal weten te vinden.

    • Hans Beerekamp