Iran bouwt blokkade tegen Afghaanse drugs

Iran zet alles op alles om de drugsroutes uit Afghanistan af te snijden.

Het krijgt nauwelijks hulp uit het Westen.

Na meer dan een uur vliegen boven het grensgebied tussen Iran, Pakistan en Afghanistan landt de Russische helikopter van de Iraanse grenspolitie bij een eenzame wachttoren met uitzicht over de verlaten vlaktes, precies op de grens met Afghanistan.

De rotorbladen doen het zand opwaaien. De dienstplichtige militairen die hier vier dagen lang wachtten op het bezoek van Irans hoogste generaal op het gebied van de drugsbestrijding, proberen als razenden de gereedstaande fruitmanden schoon te blazen. Snel vegen ze het zand van honderden kilo’s drugs die ze in nette pakketjes voor hem hebben uitgestald. De verdovende middelen komen vrijwel allemaal uit Afghanistan, waar de meeste opium en heroïne ter wereld worden geproduceerd.

Het grensgebied, waar buitenlandse media bijna nooit worden toegelaten, is de belangrijkste linie in de Iraanse oorlog tegen drugs. Tien jaar geleden was dit uitgestrekte gebied in handen van groepen drugssmokkelaars die in lange karavanen van zwaargewapende trucks ongestoord over de grens trokken, volgeladen met drugs. De provincie Sistan va Baluchistan was destijds een permanent strijdperk. Het afgelopen decennium kwamen er meer dan 3.900 Iraanse agenten om het leven.

„In die tijd waren er dagelijks gevechten”, zegt generaal Kouchan Gholamnavid, terwijl hij door een van de ramen van de helikopter naar buiten wijst. De smokkelaars lieten vaak de Iraanse grenspolitie, onderbemand en onderbewapend, in de val lopen, in plaats van andersom. „Er waren dagen dat ik dacht dat we nooit konden winnen”, zegt Gholamnavid.

Het roer is radicaal omgegaan. De afgelopen jaren zijn langs de grens grachten van vier meter diep en zes meter breed gegraven, meer dan honderd kilometer. Behalve de meer dan 250 wachttorens is er ook een zestig kilometer lange muur gebouwd van drie meter hoog. Deze obstakels moeten de smokkelaars tegenhouden langs een grens van bijna tweeduizend kilometer.

De smokkelaars gebruiken nu in plaats van de zwaarbewapende trucks kamelen, of ze komen te voet. Het is een stuk lastiger geworden om drugs over de grens te krijgen. Momenteel nemen de grenstroepen en agenten elders in het land de grootste hoeveelheden opium en heroïne wereldwijd in beslag, aldus het laatste rapport van het United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC).

„Kijk naar Afghanistan en Pakistan”, zegt brigade-generaal Ali Moayedi, het hoofd van de drugspolitie, nadat hij op de twintig meter hoge wachttoren is geklommen. Voor hem ligt een uitgestrekt landschap, zonder wegen, zonder gebouwen. „Hoewel er 100.000 man NAVO-troepen in Afghanistan zijn, gebeurt er helemaal niets aan die kant van de grens”, zegt hij. „Het is alsof ze willen dat die drugs onze kant opkomen.”

De lange drugsroute die zich vanuit Afghanistan, via Iran en Turkije een weg kronkelt naar de Europese Unie, is volgens de UNODC al decennialang de toevoerweg voor drugs voor Europa. Onderweg, voornamelijk in Iran, blijven er flink wat drugs achter. In de islamitische republiek heeft iedereen wel een drugsverslaafde in de familie. Er zijn officieel 1,2 miljoen verslaafden, maar dat lijken zeer voorzichtige schattingen.

Ook de Italiaan Antonino di Leo maakt deel uit van het gezelschap. Hij vertegenwoordigt het VN-drugsagentschap en is zeer onder de indruk van de Iraniërs. „Ze verdienen alle lof”, zegt hij. Di Leo vergelijkt de Iraanse drugsoorlog met die in Colombia. „Met het verschil dat ze hier vechten tegen drugs afkomstig uit een ander land en zonder miljardensteun uit de VS”, zegt hij.

Jarenlang gaven Europese landen UNODC in Teheran financiële steun. Met dit geld organiseerde hij trainingen met drugshonden en seminars over de behandelingen van drugsverslaafden. „In Iran worden drugsverslaafden als patiënten gezien, er worden hier honderdduizenden mensen behandeld.” In naburig Afghanistan, waar drugsverslaving ook een groot probleem is, begon de regering onlangs met een soortgelijke behandeling van honderd patiënten.

„Maar mijn collega daar ontvangt jaarlijks veertig miljoen dollar aan steun, terwijl ik hier in Iran niet eens de helft van mijn budget van dertien miljoen dollar krijg”, zegt Di Leo.

Het Iraanse drugsbeleid is omstreden in het Westen omdat Iran in de afgelopen jaren honderden mensen wegens drugshandel heeft opgehangen. Na China is het land hierdoor wereldleider in executies. Di Leo zegt dat de executies hem zorgen baren, maar dat die worden uitgevoerd door justitie en niet door zijn partners, de grenspolitie.

Generaal Moayedi zegt dat hij geen mening heeft over politiek, maar dat de oorlog tegen drugs een religieuze strijd is. „Iran stopt drugs bestemd voor Europese jongeren”, zegt hij. „Wellicht begrijpen jullie onze offers pas als we op een dag de drugs gewoon doorlaten.”