Dit is de nieuwe Bruce Willis

Niet veel acteurs veranderen in Bruce Willis. Dat overkomt wel actieheld Joseph Gordon-Levitt in de tijdreisfilm Looper.

Dana Linssen

‘Z’n wenkbrauwen zaten te hoog en z’n oren staken te ver uit. Z’n bovenlip was te kort, dus dat z’n ogen een andere kleur hadden was daarbij vergeleken nog maar een klein probleempje.” Dat zegt grimeur Kazu Tsuji op de site van MTV. Tsuji was er onder meer verantwoordelijk voor dat Brad Pitt in The Curious Case of Benjamin Button (2008) geloofwaardig van een stokoude man in een blakende baby transformeerde (ja, in die volgorde) en werd door regisseur Ryan Johnson benaderd voor een ander huzarenstukje.

Zou hij ervoor kunnen zorgen dat Inception- en Batman-acteur Joseph Gordon-Levitt op Bruce Willis kon lijken voor de nieuwe tijdreisfilm Looper? Waarom dat moest, is een van de geheimen van de plot van de actiethriller. En dat het is gelukt, kunnen we vanaf deze week zelf constateren. Eng goed zelf. Met behulp van een paar latexprotheses op neus en lip en wat opvulling achter de oren zouden ze wel vader en zoon kunnen zijn. Of dubbelgangers. En je weet wat er gebeurt als een man z’n dubbelganger tegenkomt, althans volgens de psychoanalyse.

Bruce Willis heeft een reputatie als het om intelligente mainstreamfilms gaat die een loopje nemen met tijd en natuurwetten. Wat dat betreft lijkt Looper wel een nieuwe versie van Terry Gilliams moderne klassieker 12 Monkeys (1995) waarin Willis ook al een gedoemde tijdreiziger speelde. 12 Monkeys was op zijn beurt weer een lange variant op oertijdreisfilm La jetée (1965) van de deze zomer overleden Chris Marker.

Maar Joseph Gordon-Levitt staat klaar om het stokje over te nemen. Je zou hem namelijk niet alleen in deze film een erfgenaam van Bruce Willis kunnen noemen. De 31-jarige acteur mag dan uiterlijk voor geen meter op spierbundel Willis lijken – veel te tenger en beschaafd – maar in zijn rollen van de afgelopen jaren lijkt hij steeds meer uit te groeien tot de archetypische actieheld van nu. Een beetje nerdy, eigenlijk net zoals in de rollen van de Amerikaanse indiefilms waarmee hij doorbrak (van de Getemde Feeks-variatie 10 Things I Hate About You, 1999, via zijn gedurfde jongenshoertje in Mysterious Skin, 2004, tot romkom (500) Days of Summer uit 2009). Ogenschijnlijk onschuldig. En met een blanco gezicht waarachter je als toeschouwer met gemak een paar duistere geheimen kunt vermoeden. Want hoeveel expendables er in actiefilmland ook nieuw leven worden ingeblazen, de nieuwe actieheld is een hipster en vloert je met zijn stijl en zijn brein.

Na zijn rol in Inception (2010), Christopher Nolans droomfilm die net als Looper tijdlussen weeft en verhalen op elkaar stapelt, groeide hij uit tot een cultidool. Fans van de film hadden al lang door dat Leonardo DiCaprio dan misschien de architect van de film was, maar dat het duo Arthur (Gordon-Levitt) en Eames (Tom Hardy) de echte helden waren. Zij waren immers de frontsoldaten die ervoor moesten zorgen dat alle explosies en ontsnappingen uit die droominterventies volgens plan verliepen. Net zoals in een echte actiefilm dus.

Nolan castte hem opnieuw in The Dark Knight Rises (2012) als Batmans nieuwe Robin, geen weeskind uit het circus maar politieagent Kane die pas aan het einde van de film zijn voornaam prijsgeeft. Maar Premium Rush (op 13 december eenmalig in EYE Amsterdam te zien) is de ultieme hipster-actiefilm. Gordon-Levitt speelt een New Yorkse fietskoerier die een pakje moet bezorgen en daarbij wordt dwarsgezeten door een corrupte agent en een jaloerse collega. Geen reis door de tijd, maar een race tegen de klok. De film is een sterk staaltje kinetica. Regelmatig zet regisseur David Koepp de handeling stil om zijn fietskoerier in een fractie van een seconde te laten kiezen tussen alternatieven: over de stoep, tussen die twee auto’s door, of toch maar door rood? En dan gaat hij weer, op die hippe fiets: een frame zonder versnellingen of remmen. Tanig gespierd. Geen opgeblazen bovenarmen waar je iemand knock-out mee kan slaan, maar kuiten waar je iemand te snel af mee kunt zijn.

En de kuiten van Gordon-Levitt mogen dan twee keer in de bovenarmen van Willis passen, en hun ogen mogen dan een andere kleur hebben, als ze je maar lang genoeg vanaf een filmdoek aanstaren zie je nog een overeenkomst. Die licht ironische blik. Bruce Willis is vooral zo’n leuke actieheld omdat hij altijd, van Die Hard tot Moonrise Kingdom, iets uitstraalt van ik moet nu wel even een paar terroristen uitschakelen of een weggelopen padvinder vinden, maar ik weet ook niet heel zeker of dat nu echt het belangrijkste ter wereld is. Ook Joseph Gordon-Levitt heeft zo’n blik. Alsof het hele leven een binnenpretje is. Alsof hij denkt: wat heerlijk dat het allemaal film is.