Cameron zit klem tussen tabloids en slachtoffers

Vanmiddag zou rechter Leveson met zijn langverwachte rapport over de werkwijze van de Britse pers komen. Waar gaat het om?

1Waarom rapporteert een rechter over de pers?

Vorig jaar zomer werd bekend dat de tabloid News of the World van mediamagnaat Rupert Murdoch stelselmatig bekende én gewone Britten afluisterde. Vooral het hacken van de voicemail van de vermoorde tiener Milly Dowler leidde tot ophef. Omdat er berichten werden gewist, dachten haar ouders dat ze nog leefde. Journalisten bleken politieagenten te hebben omgekocht, en politiek en pers bleken nauwe banden te onderhouden. De publieke walging was zo groot dat premier David Cameron een onafhankelijk onderzoek beloofde naar de cultuur en de ethiek van de pers. Rechter Brian Leveson kreeg de leiding.

2Waarom zijn Britse kranten zenuwachtig?

Leveson zou vanmiddag om half drie Nederlandse tijd aanbevelingen doen over persregulering. Nu worden kranten gereguleerd door de Press Complaints Commission (PCC), een door de beroepsgroep zelf gefinancierd en bemand orgaan. Iedereen is het erover eens dat die ineffectief is. Maar de kranten vrezen dat Leveson de oprichting van een PCC-achtige instelling met officiële wettelijke status adviseert. Dat is volgens hen een vorm van overheidsregulering die de persvrijheid zou belemmeren. Al weken voert de pers heftig campagne om dit te voorkomen. De slachtoffers van het afluisterschandaal, aangevoerd door acteur Hugh Grant, eisen juist dat er stevige regels komen. Zelfregulering heeft niet gewerkt, vinden zij.

3Over welke media gaat het?

Levesons advies gaat alleen over krantenjournalistiek. De omroepen staan onder toezicht van Ofcom, een bij wet opgerichte instantie. Die kijkt nu bijvoorbeeld naar de manier waarop de BBC en commerciële omroep ITV omgingen met reportages over het misbruikschandaal rond BBC-presentator Jimmy Savile. Ook internetjournalisten, bloggers en twitteraars vallen buiten Levesons advies. De rechter noemde de nieuwe media „the elephant in the room”.

4Wat moet de politiek met Levesons advies?

Dat beloofde vanmiddag een heikel punt te worden. Premier Cameron heeft gezegd dat „de status quo geen optie is” en dat hij „een verstandig reguleringssysteem” wil.

Maar Cameron zit klem. Kiest hij voor wettelijke regulering, zoals de slachtoffers willen, dan jaagt hij de kranten tegen zich in het harnas. Kiest hij zelfregulering, dan zal hem verweten worden dat hij bespeeld is door de pers. Cameron werd eerder al in verlegenheid gebracht door zijn nauwe banden met Rebekah Brooks en Andy Coulson, de twee oud-hoofdredacteuren van News of the World die opdracht zouden hebben gegeven tot het afluisteren.

Ook dreigt een conflict tussen Cameron en zijn Liberaal-Democratische vicepremier Nick Clegg. Clegg heeft bij hoge uitzondering van de Lagerhuisvoorzitter spreektijd gekregen, en zou vanmiddag een eigen verklaring geven als hij en Cameron het vanochtend niet eens zouden worden. Ze kregen Levesons aanbevelingen gistermiddag al.

5Is het afluisterschandaal hiermee voorbij?

De strafrechtelijke onderzoeken lopen nog . Scotland Yard heeft inmiddels tientallen journalisten gearresteerd wegens afluisteren, omkoping van politieagenten en ambtenaren, en het hacken van computers. Rebekah Brooks, Andy Coulson en een vijftal anderen zijn aangeklaagd. De rechtszaken beginnen volgend jaar.