Be there and be square

De klassieke nerd heeft de laatste jaren een imagoboost ondergaan. En met Nerd Nite hebben ze vanavond ook nog een eigen platform. „Hipsters ook welkom.”

Nederland, Amsterdam, 28-11-2012 Foto: Bram Budel. De organisatoren van Nerd Night Amsterdam vlnr: Shanna Haaker, Lisa Hartgring en Lucas Ellerbroek, allen promovendi aan een beta studie aan de Universiteit van Amsterdam. De Nerd Night is een avond met lezingen over ingewikkelde onderwerpen. Bram Budel

Nerds zijn hip. Een contradictio in terminis, maar daarom niet minder waar. Grote brillen, wollige baarden, wortelbroeken – nerd wear is een modetrend. In een tijd waar een hoorcollege van Robbert Dijkgraaf een miljoen kijkers trekt en aartsnerds als Mark Zuckerberg en Steve Jobs cultstatus hebben bereikt, is de term ‘nerd’ duidelijk aan een herdefiniëring toe. Daartoe hebben ze nu hun eigen avond in Amsterdam.

„Maar hipsters zijn ook welkom, hoor”, grinnikt Lucas Ellerbroek (28). Hij is promovendus in de sterrenkunde aan de Universiteit van Amsterdam. Samen met zijn medepromovendi Shanna Haaker (29) en Johannes Oberreuter (34) richtte hij de Nederlandse Nerd Nite op, dat vanavond in Amsterdam zijn negende editie beleeft.

Het is een soort TEDx op sandalen. Onder het motto Be there and be square doen sprekers hier in detail hun kennis uit de doeken over de meest nerdy onderwerpen. „Denk ergens tussen oraties over het paringsgedrag van duiven en hoe je het beste zelf het gewicht van een neutronenster kunt berekenen”, legt Ellerbroek uit. „Nerds kunnen er hun nerdenei kwijt. Het is een sociale avond met een beamer en veel biertjes – dat is voor veel nerds nogal wat.”

Het concept Nerd Nite is afkomstig uit de Verenigde Staten. Of specifieker: van het Massachusetts Institute of Technology, volgens Ellerbroek „de plek met de hoogste concentratie nerds ter wereld”. Getipt door een collega vroeg het promovendi-trio in 2011 toestemming om een Nederlandse variant op poten te zetten. Die kregen ze. Inmiddels worden in bijna vijftig steden wereldwijd Nerd Nites georganiseerd, in landen van Duitsland en Nieuw-Zeeland tot Liberia.

Nerd Nite biedt lezingen dóór nerds, maar zeker niet alleen vóór nerds, zegt Ellerbroek. De onderwerpen hebben vaak een wetenschappelijke insteek („Wat is de wiskunde achter jongleren?”), maar het moet ook leuk blijven voor leken („En hipsters natuurlijk!”). Een voorbeeld? „Een van de vorige sprekers maakte een analogie tussen de neutronenster en zijn favoriete Nederlandse snack, de frikandel. Zijn wetenschappelijke nieuwsgierigheid werd door beide op dezelfde manier geprikkeld, namelijk: what’s inside?”

Het nerdzijn wordt in al zijn facetten gevierd. Zoals bij het pauzeonderdeel van een tijdje terug, de dry T-shirt contest. De bezoekers werd gevraagd zich vol trots in hun favoriete nerdshirt te hullen. Een jury oordeelde en liet de finalisten een walk-off over de catwalk houden. De winnaar? „Dat was Peter, één van onze trouwste bezoekers. Hij had een shirt aan met daarop binnen dertig vierkante centimeter een referentie naar Star Wars, Star Trek, Stargate, Alien, Dr. Who én Lord of the Rings. En het was ook nog gekocht in de bibliotheek van Caltech. Nou dan ben je binnen, hoor.”

Mensen met een ongebreidelde fascinatie voor iets alledaags of met meer kennis over een onderwerp dan iedereen, dat zijn de archetypische Nerd Nite-sprekers. Het concept heeft ergens wel iets weg van het bekendere TEDx, geeft Ellerbroek toe. „Maar het is persoonlijker. Wij zijn een platform waar mensen uit hun schulp kruipen die juist helemaal niet gewend zijn om op zo’n podium te staan. Het zijn sprekers die een unieke kennis delen, waar je juist heel veel van kunt opsteken.”

De lezingen op Nerd Nite worden in het Engels gehouden. Omdat er veel veel jonge wetenschappers op afkomen en dat zijn vaak buitenlanders. Net als de meeste sprekers. „Al is het niet altijd Engels. We hadden eens een praatje van iemand die zelf talen verzint. De tweede helft van zijn verhaal was volledig in het Klingon.” Vanavond is Phil Uttley één van de sprekers. In het dagelijks leven universitair hoofddocent op het gebied van zwarte gaten, maar hij heeft daarnaast een fascinatie voor het Middle-English. Dat is het archaïsche Engels dat in de Middeleeuwen werd gesproken. Ellerbroek belooft dat elke Nerd Nite-bezoeker na vanavond een aardig mondje riddertaal spreekt.

Er moet vooral veel gelachen worden. Nerd Nite neemt zichzelf niet al te serieus. Heel af en toe wordt er wel érg hard gelachen tijdens een praatje. „Soms lijkt het net op het randje te zitten, maar dat gebeurt eigenlijk zo goed als nooit. Iemand dwingt vooral respect af, hoe vreemd het onderwerp van zijn passie ook is. Je kruipt toch een beetje in iemands ziel.”

De zelfspot regeert verder. De traditionele ‘brilletje op, brilletje af’-quiz doet het dan ook altijd goed. „Wel zo gemakkelijk”, grinnikt Ellerbroek, „want veel brillen hoeven we dan niet uit te delen. De meesten hebben er toch al één op.”

Iedereen is een nerd, zegt Ellerbroek, bril of niet – vandaag heeft hij zijn lenzen in. „Of liever gezegd: iedereen heeft iets nerderigs in zich.” De definitie van ‘nerd’ moet wat de organisatoren van Nerd Nite betreft wat worden bijgesteld. Niet meer een sociaal incapabele puistenkop, maar vooral iemand met een uitzonderlijke fascinatie.

„Er zijn genoeg mensen die niet aan het klassieke nerdbeeld voldoen, maar die wel degelijk nerds zijn. Bijvoorbeeld mensen die er een encyclopedische kennis van voetbal op nahouden, die alle details weten van elke wedstrijd waar dan ook.” Hij denkt even na. „Daar zou je een boom over kunnen opzetten: of de mannen van Voetbal International niet eigenlijk ook gewoon nerds zijn.”

Sommige nerdy stereotypen blijken overigens gewoon nog steeds te kloppen. Ellerbroek grijnst. „Ik zie inderdaad wel bovengemiddeld vaak sokken in sandalen steken.” Bij één van de vorige edities was er een stel Amerikanen komen kijken. Eén van hen organiseerde zelf Nerd Nites in New York. Hij verwonderde zich nogal. „Bij ons komen er vooral hipsters op af. Maar wow: jullie hebben echte nerds.”

Vanavond vindt Nerd Nite plaats in het Crea Café in Amsterdam. Vanaf 20.00 uur, toegang gratis. Bekijk het programma op amsterdam.nerdnite.com

    • Thomas Rueb