Aparte school voor de knapste koppen

Veel scholen stoppen met aparte klassen voor slimme kinderen. Een oud-leraar legt zich daar niet bij neer. „De overheid sponsort de middelmaat.”

LEIDEN- Hoogbegaafde kinderen op de Anne Frankschool zitten in een Leonardo klas. Er wordt schaakles gegeven. Een Leonardoschool is een in 2007 gestarte Nederlandse onderwijsvorm voor kinderen van 4 tot 12 jaar die hoogbegaafd zijn. ANP PHOTO COPYRIGHT SUZANNE VAN DE KERK

Al maanden is hij bezig. Het resultaat: zes aanmeldingen. Onvoldoende om te beginnen. Toch houdt Peter Janssen, directeur van de particuliere basisschool Kronenburgh in Rijswijk, de moed erin. Zijn credo? „Als de overheid het niet doet, doe ik het zelf wel.”

Minimaal tien leerlingen heeft Janssen nodig om, zo is het streven van de oud-leraar en onderwijsbestuurder, komende zomer van start te gaan met een niet door de overheid bekostigde basisschool, exclusief voor meer- en hoogbegaafde kinderen.

In het reguliere onderwijs loopt deze groep – geschat op 1 à 2 procent van de ruim 1,6 miljoen basisscholieren in Nederland – vaak vast. „Ze worden niet begrepen, niet uitgedaagd, en voor je het weet staat zo’n uitzonderlijk talent gefrustreerd langs de kant”, zegt Janssen. Doodzonde: „De BV Nederland staat te springen om knappe koppen.”

Voor het ‘speciaal talentonderwijs’ dat Janssen wil bieden, hanteert hij als ondergrens een intelligentiequotiënt (IQ) van 115. Een IQ van 100 is gemiddeld. „Met een IQ-test moet worden aangetoond dat de kinderen hier thuishoren.”

Uniek is zijn initiatief niet. Drie jaar geleden werd in Heeze (Noord-Brabant) de montessorischool Kikidio opgericht, voor begaafde en hoogbegaafde kinderen. De kosten per kind bedragen hier 10.000 euro per jaar. „Een vakdocent Chinees, liefst een native speaker, kost handenvol geld”, zegt directeur Inge Slaats. Haar school (veertien leerlingen) is de eerste en enige particuliere basisschool in zijn soort in Nederland.

Janssen hoopt de tweede te worden. „De vraag is er. Wat ik heb onderschat, is dat het schoolgeld voor veel ouders een drempel is, zeker in deze wat onzekere tijden.” Hij heeft het schoolgeld inmiddels verlaagd, van 12.500 naar 9.450 euro per jaar. „Maar dat betekent dat ik nu minimaal tien aanmeldingen nodig heb in plaats van de eerder begrote acht.”

Toch zit Janssen nog ruim onder het bedrag dat andere particuliere scholen vragen. Zo kost een jaar voortgezet onderwijs op het Luzac College 17.000 tot 20.000 euro. Het ‘Luzac’ is een middelbare school waar leerlingen versneld hun diploma kunnen halen, maar niet speciaal bedoeld voor hoogbegaafden.

Met zijn initiatief speelt Janssen in op het besluit van diverse basisscholen in de regio Den Haag te stoppen met de zogeheten Leonardo-klassen. Bij deze vorm van onderwijs, vernoemd naar meesterbrein Leonardo da Vinci (1452-1519), krijgen de allerslimsten les in aparte groepen en in vakken als Chinees, filosofie en schaken. Dit moet uitval en onderprestatie voorkomen. Hoogbegaafde kinderen worden vaak niet begrepen door ‘gewone’ leraren en klasgenoten, waardoor zij gedemotiveerd raken, blijkt uit onderzoek.

Mathilde van der Werff heeft twee hoogbegaafde zonen: een van elf (IQ 132) en een van dertien jaar (IQ 143). Met enkele andere ouders stelde ze „alles in het werk” om de drie Leonardo-klassen (48 kinderen) op de Wethouder Brederodeschool in Rijswijk te behouden. Tevergeefs. „We hebben zitten praten als Brugman, maar de schoolleiding hield voet bij stuk: het was te duur, het vergde te veel inspanningen van het personeel.”

De kosten per kind bedroegen 2.500 euro per jaar. De ouders bleken, aldus Van der Werff, bereid maximaal 1.800 euro voor hun zoon of dochter op tafel te leggen. „De school vond desondanks dat de financiële basis te wankel was.”

Van der Werff onderschrijft de noodzaak van maatonderwijs voor hoogbegaafden. „Door ze bij elkaar te zetten en constant uit te dagen, hoeven ze zich niet te schamen voor hun leergierigheid of het feit dat ze nu eenmaal snel van begrip zijn.” Haar oudste zoon zit inmiddels „naar volle tevredenheid” op het gymnasium. Haar jongste slaat één klas over en begint na de zomer op de middelbare school.

Véronique Schutgens, bestuurslid bij de vereniging Hoogbegaafden Onderwijs Nederland, juicht het initiatief van Janssen toe. „Al ben ik niet zo’n voorstander van particulier onderwijs, omdat je daarmee een deel van je doelgroep uitsluit – simpelweg omdat sommige ouders het niet kunnen betalen.”

Volgens Schutgens is voltijds hoogbegaafdenonderwijs niet op zijn retour. „Maar sommige scholen redden het financieel niet, waardoor regionaal hier en daar wel gaten ontstaan.” Naast de kosten hebben scholen moeite met „de strikte voorwaarden” die de Leonardo-stichting stelt: voorgeschreven lesmethoden, verplicht gebruik van Apple-computers. „Scholen willen meer vrijheid en zijn een beetje teleurgesteld in de overheid. Die steunt voltijds onderwijs aan hoogbegaafden weliswaar, maar extra geld voor deze specifieke groep leerlingen is uitgebleven.”

Janssen heeft een licentie aangevraagd bij het ministerie. Over twee jaar hoopt hij speciaal onderwijs aan te bieden: door de overheid gefinancierd, voor een bijzondere groep. „Waarom wel de onderkant repareren, maar de bovenkant ongemoeid laten? Ik begrijp dat niet. De overheid sponsort nu de middelmaat. Maar niet iedereen behoort daartoe. Gelukkig niet, zou ik bijna zeggen.”