Alleen samen weg, en anders niet

De meeste asielzoekers in het Osdorpse tentenkamp vertrokken vanochtend om de ontruiming voor te zijn. Om even later toch terug te keren.

Asielzoekers worden afgevoerd van de Notweg. Vanuit een nabij buurthuis zouden ze naar opvang elders in het land gaan. Foto Olivier Middendorp

„Het stagneert hier een beetje”, zegt de coördinator van de GGD in zijn telefoon. Hij staat midden op het tentenkamp aan de Amsterdamse Notweg. Om hem heen staan groepjes asielzoekers. Hier en daar hurkt iemand om zijn tanden te poetsen.

Deze ochtend is de GGD begonnen met de screening van de asielzoekers, ten minste van degenen die gebruik willen maken van het aanbod van burgemeester Van der Laan: dertig dagen opvang om bij te komen van de tweeënhalve maand die ze demonstratief in de tenten hebben gewoond.

Even voor tienen stapten de eerste asielzoekers in het busje dat hen naar een buurthuis even verderop zal brengen. Daar vindt de screening plaats en dan gaan ze in kleine groepjes naar opvangtehuizen in heel Nederland, van Groningen tot Amstelveen. Met tassen en rolkoffers, en gepakt in de drie of vier lagen van truien en jassen gaan ze het busje in.

Maar aan het eind van de ochtend keren er ook weer mensen terug. „In het buurthuis kregen mensen geld en een treinkaartje naar Rotterdam, Enschede of Groningen”, zegt Mohammed uit Somalië, die pas vijf dagen in het kamp verblijft. „Er was gezegd dat we bij elkaar in de buurt konden blijven. Zo worden we uit elkaar gespeeld.”

In totaal hadden 88 uitgeprocedeerde asielzoekers, die in het tentenkamp verbleven, zich aangemeld voor tijdelijke opvang van dertig dagen die burgemeester Eberhard van der Laan voor hen regelde. De asielzoekers zouden worden opgevangen in tien verschillende gemeenten. Amsterdam zelf heeft maar plek voor 40 personen. Acht asielzoekers zijn ingegaan op het aanbod van staatssecretaris Fred Teeven (Justitie, VVD): in ruil voor opvang moeten zij meewerken aan terugkeer naar hun eigen land.

De merendeels uit Afrika afkomstige asielzoekers hebben sinds september tenten opgeslagen op een schoolplein in Amsterdam-West. Hun aantal groeide aan tot rond de 90 (volgens de gemeente) of 140 (volgens de demonstranten).

Burgemeester Van der Laan laat het tentenkamp morgenvroeg ontruimen. „De inzet is om dat op een vreedzame en humane manier te laten gebeuren”, zegt een woordvoeder van Van der Laan. Verschillende tolken, de GGD en de politie moeten daarvoor zorgen. Demonstranten die morgenochtend nog niet zijn vertrokken, worden gearresteerd en belanden in vreemdelingendetentie.

Aaron Yosef uit Somalië gaat naast zijn broer Mohammed zitten. „I want to say dankjewel to the neighbours”, zegt hij, die al die tijd eten en drinken en kleren aan de asielzoekers hebben gebracht.

Maar de meeste tentenkampbewoners zijn murw en ze zijn achterdochtig over de opvang van de GGD. Ze willen niet opsplitsen. Namens hen eist Ahmet op hoge toon een ,,contractpapier” van de GGD. „Anders gaat niemand mee”, zegt hij.

In het buurthuis blijkt dat spreiding toch echt wel de bedoeling is. Asielzoekers weigeren daaraan mee te werken. Tot vreugde van Jonathan uit Zanzibar. Nu kunnen ze de ontruiming van morgen gezamenlijk afwachten.”