Column

Voor schut in de show

Matthijs van Nieuwkerk in ‘De wereld draait door’ (VARA)

Hans Krieger, VVD-wethouder van Purmerend, kreeg het laatste woord in de montage van De rijdende rechter (NCRV). Mr. Frank Visser had hem net grotendeels in het ongelijk gesteld, omdat de argumenten van de welstandscommissie tegen de verbouwing door een burger niet goed geformuleerd waren. De gemeente meende dat een houten aanbouw de buurt een te landelijke uitstraling zou geven, maar dat criterium stond in het geheel niet in het bestemmingsplan.

De wethouder zei, vermoedelijk toen hij dacht dat de camera al uitstond, tegen de mevrouw van de welstandscommissie: „Het is toch een showprogramma!”. Zo werd hij in de beeldvorming een slechte verliezer, maar hij had, zeker in zijn eigen visie, wel degelijk gelijk. Want de rechter had zich laten adviseren door de beroemde architect Cees Dam, die met eiser en verweerders in een open brandweerauto door Purmerend reed, en schamper deed over de regelzucht van een gemeente, die in het geheel geen stedelijke uitstraling bezat. Terwijl de wethouder alleen maar de verrommeling wilde tegengaan krachtens regels „die wij met z’n allen zo hebben afgesproken in de gemeenteraad.”

We zien het misverstand wel vaker op televisie, bij regenten van de oude stempel die zich vermalen voelen tussen de raderen van de amusementsmachine. Die rechter met zijn joyeuze hoed en flashy brandweerauto stelde desondanks met zijn uitspraak wel degelijk een dingetje aan de orde, over de kloof tussen overheid en burger.

Het werkt het beste op televisie als je niet bang bent voor schut te gaan, zelfs als gezagsdrager. Een presentator is zelf het ultieme gezag, en als een gast met gevoel voor entertainment een elektrisch geladen gele ballon aan je oor wil hangen, dan kun je het best stoïcijns mee blijven doen. Matthijs van Nieuwkerk snapt uiteraard de regels van dat spel, in zijn interactie met de vermakelijke Amerikaans-Nederlandse natuurkundige Walter Lewin, een showman bij uitstek.

Hij ging nog verder, door Matthijs op een stoel op tafel te zetten in een gewatteerd jack. De professor sloeg de presentator met een bontje, om hem optimaal te laden met statische elektriciteit. Daarna ging het licht uit en liet Matthijs’ hand een neonlamp van 3.000 volt branden.

Is dit wetenschapsvoorlichting of kermisvermaak? Allebei, en dus ideale televisie. Het wordt pas een probleem als een publieke omroep niets anders meer zou doen.