Start megaproces tegen ‘dodenpiloot’ Poch. Krijgt hij een eerlijke rechtsgang?

epa01871462 A handout combo picture released by Spanish Home Affairs Ministry and made available on 23 September 2009 shows Argentine-born commercial pilot Juan Alberto Poch photographs, who was arrested by the Spanish Police on 22 September in Valencia's airport, during a stopover of a flight from Amsterdam that he had piloted. Poch was wanted for his alleged connection with the deaths of 1000 people during the Argentine Dictatorship during 1976-1983. EPA/SPANISH HOME AFFAIRS MINISTRY / HANDOUT Twee foto's vrijgegeven door het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken. Foto EPA

In Buenos Aires begint vandaag het proces tegen 67 verdachten van misdaden tijdens het militaire bewind. Julio Poch, voormalig Transavia-piloot, staat nu, dertig jaar later, terecht voor het uitvoeren van dodenvluchten.

Onze redacteur Marcel Haenen, die de zaak-Poch al enkele jaren nauwgezet volgt voor NRC Handelsblad, beantwoordt de belangrijkste vragen rond dit megaproces.

De zaak?

Om tegenstanders uit te schakelen heeft de junta in Argentinië (1976-1983) naar schatting zo’n 5.000 mensen gedrogeerd uit vliegtuigen gegooid boven open zee. De methode is uitvoerig beschreven door de militair Adolfo Scilingo (wiki) die in Spanje voor deze misdrijven is veroordeeld. Tijdens het militaire bewind vonden tussen de 20.000 en 30.000 politieke tegenstanders de dood.

Waar wordt Poch van verdacht?

Hij wordt ervan verdacht dat hij deze dodenvluchten heeft uitgevoerd en tegenstanders van de junta vanuit vliegtuigen in zee heeft gegooid. Het zou onder andere gaan om de Franse nonnen Léonie Duquet en Alice Domon. De Françaises steunden de strijd van de mensenrechtengroep Dwaze Moeders. Ze werden in 1977 in zee gegooid.

Poch (1952) woonde en werkte sinds 1988 in Nederland. In 2009 werd hij opgepakt in Spanje toen hij op het punt stond als gezagvoerder bij Transavia zijn laatste vlucht te maken, vlak voor zijn pensioen. De aanleiding? Aangifte van zijn collega’s. Zij beweerden dat Poch in 2003 tijdens een etentje op Bali had verteld dat hij als Argentijns marinepiloot ten tijde van de junta dodenvluchten had uitgevoerd.

De Argentijnse dictator Jorge Videla wordt als president beëdigd op 24 maart 1976. Foto AP / Eduardo Di BaiaDe Argentijnse dictator Jorge Videla wordt als president beëdigd op 24 maart 1976. Foto AP / Eduardo Di Baia

Is er veel bewijs tegen Poch?

Nee, dat is er niet. En als het er al is, dan wordt het zorgvuldig geheim gehouden. Wat bekend is, is dat hij piloot was en dat hij volgens de Argentijnse justitie destijds actief was op de basis waar dodenvluchten werden uitgevoerd. Er zijn voor zover bekend geen specifieke getuigen die zeggen dat ze hem die vluchten hebben zien uitvoeren. En voor zover die getuigen er al waren, zijn ze nu dood. De belastende informatie is vernietigd. Het regime heeft de smoking gun echt niet laten liggen. Zo stom zijn ze niet.

Het is afwachten waar onderzoeksrechter Sergio Torres, die sinds de opheffing van de amnestiewetten in 2003 onderzoek doet naar de militaire dictatuur, mee gaat komen. Wat hij tot dusver aan informatie heeft verzameld is nog niet bekend.

Wat zegt Poch zelf?

Poch ontkent. Hij beschouwt zichzelf als een politieke gevangene en vreest in het land van president Cristina Kirchner – een voormalige sympathisant van de Montoneros, de tegenstanders van de militaire junta – geen eerlijk proces te krijgen. Zijn Argentijnse advocaat Gerardo Ibañez probeert te regelen dat Poch in Buenos Aires in vrijheid het proces mag afwachten.

Poch vreest voor een showproces. Onderzoeksrechter Sergio Torres is volgens Poch niet bezig met waarheidsvinding maar hij probeert zoveel mogelijk mensen achter de tralies te krijgen. Van de ambassade heeft Poch de verzekering gekregen dat Nederlandse diplomaten de procesgang nauwgezet zullen volgen.

De Argentijnse rechtbank Comodoro Py waar de zaak wordt behandeld. Foto ANP / Niels Wenstedt

De Argentijnse rechtbank Comodoro Py waar de zaak wordt behandeld. Foto ANP / Niels Wenstedt De Argentijnse rechtbank Comodoro Py waar de zaak wordt behandeld. Foto ANP / Niels Wenstedt

Poch vreest dus voor een oneerlijk proces. Hoe groot is die kans?

Omdat de regering van Kirchner werk wil maken van de naleving van mensenrechten ligt er enorm veel politieke druk op deze zaak om tot zoveel mogelijk veroordelingen te komen. Maar vooropgesteld: Argentinië is geen bananenrepubliek. De magistraten zijn goed opgeleid en doen doorgaans serieus hun werk.

Hoeveel verdachten staan terecht?

Poch is een van 67 verdachten in het megaproces. Naast Poch staan nog zes mensen terecht wegens een rol bij de dodenvluchten. Een strafzaak waarbij zoveel verdachten tegelijk werden berecht is nog nooit vertoond, zeggen ze op het kantoor van de onderzoeksrechter. Dit proces zou nog omvangrijker zijn dan het proces in Neurenberg tegen de grote naziverdachten na de Tweede Wereldoorlog. Zo’n 830 getuigen zullen worden gehoord.

Een foto van Poch tijdens zijn dienstjaren in de periode van de militaire junta, zoals uitgegeven door de Spaanse politie. Foto AFPEen foto van Poch tijdens zijn dienstjaren in de periode van de militaire junta, zoals uitgegeven door de Spaanse politie. Foto AFP

Hoe ziet het proces eruit?

Het begint vandaag met het voorlezen van alle 67 tenlasteleggingen; zoiets als het voorlezen van tientallen telefoonboeken. Dus we zijn sowieso een week verder voordat er iets gebeurt. Daarna wordt pas het proces georganiseerd. Het kan dus goed zijn dat pas ergens volgend jaar zomer wordt begonnen met de behandeling van de beschuldigingen tegen Poch.