Snelle en luxe trein ‘wordt me door de strot geduwd’

Hogesnelheidstrein Fyra rijdt straks tussen Brussel en Amsterdam. De reistijd wordt korter, maar Fyra rijdt minder vaak en is veel duur-der. Dat voedt protesten.

Pas een paar dagen geleden is de Vlaamse acteur Vincent Verbeeck gaan rekenen. Hij woont in Den Bosch en werkt vaak in Antwerpen. Voor de trein betaalt hij nu zo’n 30 euro. Als hij over anderhalve week de nieuwe trein moet nemen – de Fyra, die de ‘Beneluxtrein’ vervangt tussen Amsterdam en Brussel – kost hem dat 98 euro en op ongunstige uren zelfs 116 euro.

Verbeeck zit in het halletje van de trein vanaf Roosendaal, naast zijn vouwfiets. „Het is geweldig”, zegt hij. „Een supersnelle, luxe trein. Maar die wordt me door de strot geduwd. Mijn werkgever zal mijn ticket niet betalen, het gaat slecht in de kunstensector.”

Het is niet zo dat reizigers heel gelukkig waren met de Beneluxtrein, waarin elke dag zo’n achtduizend mensen de Belgisch-Nederlandse grens oversteken. Er is vaak vertraging, treinen vallen soms uit. Maar de Fyra? Die is veel duurder en rijdt in het begin ook minder vaak: tien keer per dag in plaats van zestien keer. En je moet van tevoren reserveren.

Vlaamse en Nederlandse reizigersorganisaties haalden al zo’n 18.000 handtekeningen op voor hun protest. In de trein zelf is er nu ook de actiegroep ‘Beneluxpendelaars’. Jeroen Henstra, die in Antwerpen woont en beleidsmedewerker is bij de Rotterdamse vervoersmaatschappij RET, was met flyers de trein doorgegaan. Samen met de Vlaamse Jiska Eelen, die in Amsterdam werkt, verzamelde hij ook handtekeningen en schreef een brief aan de treinmaatschappijen en politici.

Officieel is nog niet bekend hoe duur de Fyra tussen Brussel en Amsterdam wordt, maar anderhalve maand geleden stonden de tarieven plots even op de website van het Belgische treinbedrijf NMBS.

De Beneluxpendelaars rekenden uit dat een normale enkele reis in de nieuwe trein 82 procent duurder is dan in de oude en je kunt er geen abonnement op nemen. De actiegroep eist dat de prijzen vergelijkbaar worden met die van de Fyra in Nederland: zo’n 20 procent duurder dan de gewone trein.

Onderweg van Antwerpen naar Rotterdam zegt Jeroen Henstra dat hij er als verkeerskundige niets van begrijpt: „Wat heeft het voor zin om met een babybroertje van de Thalys te komen? Het zit hier altijd vol met studenten, mensen die een dagje uitgaan of op weg zijn naar Schiphol. Zakenmensen zitten al in de Thalys.”

Van veel mensen hoort Henstra nu dat ze gaan carpoolen of de stoptrein nemen. Er zijn er ook die een baan dichter bij huis zoeken. „Het zal stil worden in de Fyra. Ik neem zelf ook de boemeltrein. Die doet er anderhalf uur over. Als ik dan thuiskom, ligt mijn tweeling van een jaar al in bed.”

Het is de bedoeling dat de Fyra vanaf zondag 9 december rijdt. Maar dat is niet zeker. Er is een probleem tussen Nederland en België: staatssecretaris Wilma Mansveld van Infrastructuur en Milieu wil het Fyra-akkoord met de Belgische spoorwegen niet ondertekenen, omdat de Belgen hun afspraken niet nakomen.

De spoorwegmaatschappij NMBS had beloofd dat er ook een snelle treinverbinding zou komen tussen Antwerpen en Breda – daar zou een extra treinstel voor worden gekocht. De verbinding is vooral bedoeld voor reizigers uit Zeeland en Noord-Brabant, die anders geïsoleerd dreigen te raken.

Maar de trein is niet besteld. België wil voor de verbinding, die verlieslijdend zal zijn, niet elk jaar zo’n elf miljoen euro betalen, zoals was afgesproken.

Een woordvoerder van het Nederlandse ministerie zegt dat er een juridische procedure tegen de NMBS „in voorbereiding” is. „Daar is al advies over gevraagd aan de landsadvocaat.”

En er wordt onderhandeld. Volgens een woordvoerder van de NMBS gaan de gesprekken „in een rechte lijn”. Maar als er geen oplossing is vóór 9 december, rijdt de Fyra niet. De Beneluxtrein ook niet – in de nieuwe dienstregelingen zijn de tijden van die trein al ingenomen door andere treinen.

Als Jeroen Henstra in Rotterdam is uitgestapt, lukt het hem om de commercieel directeur van NS Hispeed (die samen met NMBS Europe de Fyra zal laten rijden) aan de telefoon te krijgen. Ze zegt dat ze onder de indruk is van de acties en belooft dat er een Fyra-abonnement komt.

„Of we met het aanbod tevreden zullen zijn, hangt af van de prijs en de flexibiliteit”, mailt Henstra later op de dag. „Maar er wordt nu in elk geval aan gewerkt.”