Orgasme voor je hersenen

Cloud Atlas. Regie: Andy en Lana Wachowski en Tom Tykwer. Met: Tom Hanks, Halle Berry, Jim Broadbent, Hugo Weaving, Doona Bae. In: 57 bioscopen.

Cloud Atlas van Andy en Lana Wachowski en Tom Tykwer is een film over troost. Het is een film over van alles en nog wat. Net zoals het nonlineaire boek van David Mitchell dat de drie regisseurs nog wat verder deconstrueerden en toen weer als een filmisch kunstwerk opbouwden een verhaal over van alles en nog wat was. Over noodlot en toeval. Goden en kosmonauten.

Er zijn zes tijdlijnen, die zich tussen 1849 en 2346 op diverse continenten en werelden afspelen, tientallen acteurs die in al die verhaallagen talloze vermommingen dubbelrollen spelen. Ze zijn slaven en meesters. Piraten, plutocraten en paupers. Soms herken je ze alleen maar bij een bepaalde belichting of vanuit een onverwachte hoek.

Al bij de première op het Filmfestival Toronto werd duidelijk dat Lana Wachowski (voorheen Larry) zich met Cloud Atlas ook voor het eerst als vrouw aan de buitenwereld presenteerde. De vele dialogen over het kiezen van je eigen identiteit, de vraag in hoeverre Gods schepping door de mens mag worden vervolmaakt, en het uitgangspunt dat alle grenzen slechts conventies zijn, duiden erop dat de vraag wie en wat een mens is centraal staat in deze persoonlijke interpretatie van Mitchells tijdreis.

Het resultaat is een multidimensionaal filmisch mozaïek, een cybervariant op Ovidius’ Metamorfosen die in de Amerikaanse pers liefkozend een mindfuck-film wordt genoemd. En dat is het. Een heel plezierige mindfuck overigens.

Cloud Atlas is misschien niet zo revolutionair als The Matrix, het pièce de résistance van de Wachowski’s, of zo opwindend als Lola Rennt, de doorbraakfilm van Tykwer, maar wel minstens zo ambitieus als beide films samen. En het is een film die je bij een eerste keer kijken verleidt, bij een tweede keer verovert en bij een derde keer pas z’n ware gezicht laat zien.

En dan die troost. Want troostrijk is het. De gedachte dat in een wereld van versnipperde verhalen en gesneefde mogelijkheden er zoiets bestaat als kosmische rechtvaardiging, als liefde die de grenzen van tijd en materie overstijgt.

Dit soort films zijn misschien onhandig of zo diepzinnig dat ze er weer oppervlakkig van worden. Maar het zijn ook aanzetten tot nieuwe mythen.