Het zijn de nice people die onderuitgaan

Eén op de acht werknemers heeft burn-outklachten, bleek afgelopen week uit CBS-cijfers. „Mensen komen niet meer tot rust.”

Na twintig jaar werken met mensen die opgebrand zijn, schreef de Belgische arts Luc Swinnen het boek Burn-out. Het verschijnt juist in de maand dat het CBS met nieuwe cijfers komt over overspannenheid. Swinnen zegt nog steeds onthutst te zijn over hoe ingrijpend een burnout kan zijn.

„We hebben het over mensen die gemiddeld zes maanden werkonbekwaam zijn. Pas na twee jaar weer op hun oude niveau functioneren. Soms fysiek moeten revalideren en altijd geestelijk. Ze voelen zich gedehumaniseerd, geen mens meer. Zeg, schrijft u dit op?”

Dat was ik wel van plan.

„Ah, dan kan ik dus weer kwade reacties krijgen. Niet iedereen in België heeft het me in dank afgenomen dat ik heb gezegd dat mensen het zichzelf ook een beetje aandoen. Ook al heb ik inmiddels 1.005 mensen begeleid. Ik zeg dit niet zomaar.

„De mensen die het vatbaarst zijn voor een burn-out, noem ik de nice people. Altijd vriendelijk, werken hard. Maar daarin zit een kleine vorm van manipulatie. Ze pleasen omdat ze hopen waardering te krijgen. Eigenlijk twijfelen ze aan hun zelfbeeld.”

U kijkt naar persoonlijkheid, niet werkdruk?

„Jawel. Maar het is complex, hè. Werkgevers kunnen er ook zeker wat aan doen. Meer en meer vragen van mensen. Wat ik ook moeilijk vind: wij komen bij werkgevers om te praten over aangepast werk. Niet iedereen staat daar voor open. Kerngezonde, gemotiveerde werknemers zijn onderuitgegaan. En dan niet willen helpen. Dramatisch.”

„Door flexibel werken, een telefoon van de zaak, nemen mensen bovendien het werk mee naar huis. Ze hebben nooit meer het gevoel dat hun werk voltooid is. Uit statistieken blijkt dat werknemers tijdens één op de drie verlofdagen toch nog aan het werk zijn.”

„Ik noem smartphones en sociale media moderne martelwerktuigen. Mensen komen niet meer tot rust. Het gaat ten koste van gezinslevens. Altijd maar bezig zijn, kan even verslavend zijn als heroïne.”

Volgens het CBS gaat het vooral mis als mensen geen steun ervaren, herkent u dat?

„Zeker. Maar het zou een vergissing zijn dat alleen toe te spitsen op de werksituatie. Ook mensen wier gezin uit elkaar geslagen is, zijn vatbaarder voor stress.”

„Overigens maakt menselijk contact in het werk de zaak niet per se beter. Collega’s kunnen knap vijandig tegenover elkaar staan. Klanten kunnen het juist lastiger maken. Niet voor niets lopen mensen in contactberoepen het hoogste risico: verpleegsters, verkopers. Vooral als de andere partij niet vriendelijk is.”

„Komt doordat onze hersenen spiegelneuronen bevatten die de stemming van anderen overnemen. Dat helpt in contact. We lachen bijvoorbeeld als anderen lachen. Maar als de andere partij niet vriendelijk is, vullen neuronen die stemming in. Dus op een slechte dag loop je rond met andermans boosheid of frustratie. Zeg, uw job is ook van de hoog risicocategorie hè.”

Eh …

„Deadlines. Werkdruk. Vreemde uren, dat heeft u toch wel door?”

Wat raadt u aan?

„Vooral geen nice guy zijn. En als een verhaal niet lukt en u heeft uw best gedaan: stoppen. U heeft ook een privéleven nodig.”

    • Wouter Smilde