Help, ons gevangenisdorp verdwijnt

Als één front trekken Groningen en Drenthe op tegen het sluiten van vijf gevangenissen. Er staan 2.600 banen op het spel.

DEN HAAG - Personeel van de gevangenissen uit het noorden van het land zijn naar Den Haag gekomen om het Kamerdebat over de begroting van het ministerie van Veiligheid & Justitie te volgen. De medewerkers voeren actie tegen de plannen van het kabinet om een aantal gevangenissen te sluiten. ANP JERRY LAMPEN

Gevangenisbewaarders zijn er niet vies van hun staatssecretaris een beetje te sarren. VVD, staat op hun spandoek, ‘Veenhuizen Verdient Detentie’. Met zo’n honderd gevangenismedewerkers lieten ze vanochtend om zeven uur de gedetineerden in het Drentse Veenhuizen een half uur langer ‘op cel’ zitten, om te protesteren bij de poort.

Tegelijkertijd gingen drie bussen met 150 demonstranten uit Veenhuizen, Ter Apel en Hoogeveen op weg naar de begrotingsbehandeling van Justitie. Inzet: de mogelijke sluiting van vijf gevangenissen in Noord-Nederland moet van tafel.

Staatssecretaris Teeven (Justitie, VVD) overweegt alle gevangenissen in Drenthe en Groningen met plek voor bijna 2.000 gedetineerden te sluiten omdat hij 100 miljoen euro moet bezuinigen. Tot schrik van de vakbonden, gevangenisdirecties, ondernemingsraden, burgemeesters, provinciebestuurders, dorpsverenigingen en vertegenwoordigers van de Kamer van Koophandel en VNO-NCW Noord-Nederland. Die keren zich tegen de plannen. Zij vrezen dat 2.600 arbeidsplaatsen verloren gaan.

Naast 950 banen in de gevangenissen verdwijnen er 350 bij twee ondersteunende diensten, waaronder de justitiële vervoersdienst. Tel daarbij de afgeleide werkgelegenheid op, dan kom je uit op een verlies van 2.600 banen, zegt PvdA-gedeputeerde Rein Munniksma.

Dat steekt, omdat eerder met ‘Den Haag’ is besproken dat de gevangenissen van groot belang zijn voor de werkgelegenheid in Noord-Nederland. De gevangenis in Ter Apel is er bijvoorbeeld gekomen om het banenverlies te compenseren door de verdwijning van het NAVO-depot. Ook heeft de Tweede Kamer per motie vastgelegd te hechten aan regionale spreiding als rijksdiensten moeten worden ingekrompen. Bovendien is in het Noorden, volgens Munniksma, anders dan in de Randstad, makkelijk gekwalificeerd gevangenispersoneel te vinden.

Veenhuizen met z’n duizend inwoners drijft op de drie gevangenissen, vertelt burgemeester Hans van der Laan. Honderd van de zevenhonderd personeelsleden wonen in het gevangenisdorp. De helft van de inwoners is betrokken bij het gevangeniswezen.

Bij sluiting verdwijnt bovendien de traditie van ‘gevangenisdorp’ Veenhuizen. Vanaf 1823 werden hier duizenden verschoppelingen en landlopers opgesloten in carrévormige gestichten die in de vorige eeuw veranderden in strafgevangenissen. Dat leidde tot 120 rijksmonumenten, waarin de afgelopen jaren 60 miljoen euro is geïnvesteerd. Veenhuizen heeft daarmee de voorlopige Werelderfgoedlijst gehaald.

Meerdere politieke partijen hebben de staatssecretaris al om opheldering gevraagd. Gedeputeerde Munniksma heeft goede hoop dat hij vanavond met beter nieuws huiswaarts keert. „Deze kaalslag moet worden voorkomen.”