Drie ego's splijten Franse UMP

Ook ex-president Sarkozy kon de ruzie bij de Franse oppositie niet sussen. In het parlement bestaat de UMP in feite al niet meer.

Ondanks een interventie van oud-president Nicolas Sarkozy, gisteren, is de kans op het uiteenvallen van de Franse centrum-rechtse oppositiepartij UMP verder gegroeid. Een scheuring tekende zich gisteren af toen oud-premier François Fillon een aparte fractie oprichtte in het Franse parlement.

Sarkozy dwong Fillon en oud-fractievoorzitter Jean-François Copé een referendum onder UMP-leden te accepteren over de vraag of de omstreden interne voorzitterschapsverkiezingen van 19 november moeten worden overgedaan.

Fillon, een rivaal van Sarkozy, en Copé, een eigenzinnige geestverwant van de ex-president, zeiden gisteravond allebei akkoord te zijn met zo’n referendum. Met miniem verschil won Copé de verkiezingen van deze maand. Fillon verdenkt Copé van fraude en eist een nieuwe stembusgang; Copé is hier fel tegen.

Vanochtend morrelde Copé alweer aan het akkoord door te eisen dat Fillon eerst onmiddellijk zijn eigen fractie weer opheft. 68 van de 194 UMP-afgevaardigden in de Assemblée Nationale zijn Fillon gevolgd. Fillon ging niet op Copés eis in.

Sarkozy leek gisteren te profiteren van de machtsstrijd, die nu al anderhalve week onafgebroken zorgt voor politiek drama. Als verrassingsmanoeuvre liet hij na een lunch met Fillon eerst uitlekken dat hij diens eis steunde om nieuwe verkiezingen te organiseren. Het leek op een renversement des alliances, een plotselinge keuze voor de oude tegenstander Fillon.

Later nam Sarkozy weer afstand van Fillon door de tussenstap van het partijreferendum voor te stellen. Sarkozy manifesteerde zich even als de enige leider die een einde kan maken aan de dagelijkse stroom verdachtmakingen en beledigingen tussen Copé en Fillon. Maar nu het akkoord alweer in duigen ligt, rijst de vraag of de arbiter Sarkozy niet heeft gefaald. Een bemiddelingspoging van UMP-mastodont Alain Juppé mislukte afgelopen weekeinde ook al.

Op het spel staat de kandidatuur voor de presidentsverkiezingen van 2017, die Sarkozy, Copé en Fillon alle drie in het vizier hebben.

Copé zegt dat hij ruimte zal maken voor Sarkozy als die laatste dat zou willen, maar Sarkozy vertrouwt Copé niet. Sarkozy kondigde na zijn verkiezingsnederlaag in mei dit jaar een onderbreking van zijn politieke loopbaan aan, maar hij wordt nu gedwongen tot een vroege terugkeer op het toneel. Fillon was lange tijd de eeuwige nummer twee van de partij, maar geeft in zijn vete met Copé blijk van grote vastberadenheid.

Het conflict wordt slechts voor een klein deel bepaald door botsende visies over de koers van de UMP. Copé staat voor sarkozystisch ‘sterk rechts’ en Fillon voor ‘sociaal rechts’, waarmee de twee de rechter- en de linkervleugel van de partij aanvoeren. De UMP werd in 2002 opgericht als koepelpartij van gaullisten, christen-democraten, conservatieven en liberalen. Jacques Chirac had de partij opgericht als campagnemachine.

Belangrijker dan de inhoudelijke stromingen zijn de wisselende coalities rondom leidersfiguren. Nu zijn het de copéistes versus de fillonistes ; eerder waren het de sarkozystes tegen de chiraquiens. Hoezeer de UMP dient als vehikel voor persoonlijke ambities bleek uit de oorspronkelijke partijnaam: Union pour la majorité présidentielle. (Unie voor een presidentiële meerderheid). Nu staat UMP voor Union pour un mouvement populaire (Unie voor een volksbeweging)

Bittere interne strijd is geen monopolie van Frans rechts. In 2008 ontaardde een socialistische voorverkiezing eveneens in chaos en beschuldigingen van fraude.

Vier jaar later zit er een socialist in het Elysée-paleis. Maar of de UMP de huidige crisis eveneens overleeft wordt met de dag onzekerder.