Bussemaker over Stapel: aantasting van wetenschappelijke integriteit

Minister Bussemaker is tevreden dat universiteiten de regels hebben aangescherpt om elkaars resultaten beter te kunnen controleren. Foto ANP / Jerry Lampen Minister Bussemaker is tevreden dat universiteiten de regels hebben aangescherpt om elkaars resultaten beter te kunnen controleren. Foto ANP / Jerry Lampen

De wetenschapsfraude door hoogleraar Diederik Stapel is ‘buitengewoon ernstig’. Dat zegt minister van Onderwijs, Jet Bussemaker, in een reactie op het vanmiddag gepresenteerde onderzoeksrapport van de commissie-Levelt over de fraude.

Tegen de NOS zegt de minister dat de fraude “een enorme aantasting van de wetenschappelijke integriteit” is. Ze vindt het goed dat de drie universiteiten waar Stapel heeft gewerkt, meteen zelf onderzoeken hebben ingesteld en extra maatregelen nemen om nieuwe fraudegevallen te voorkomen.

Volgens Bussemaker staat de affaire rondom Stapel wel op zichzelf. Volgens de minister staat de Nederlandse wetenschap internationaal nog steeds in hoog aanzien.

“Dit is echt een exceptioneel geval.”

De drie onderzoekscommissies velden vanmiddag echter een scherp oordeel over het gebrek aan interne kritiek door wetenschappers onderling. Collega-psychologen die met Stapel werkten, hebben volgens de commissies niet expres meegewerkt aan de fraude, maar waren wel “wetenschappelijk onzorgvuldig”. Daniël Wigboldus, de voorzitter van de vereniging van sociaal psychologen, noemt dat tegen de NOS een serieuze aantijging.

“We zijn heel druk bezig om dat in kaart te brengen.”

Wetenschappers moeten elkaar controleren

Het is volgens Wigboldus inmiddels wel doorgedrongen dat het belangrijk is om bevindingen duidelijk te rapporteren. Een voorbeeld daarvan is het opslaan en delen van onderzoeksgegevens. Dat was volgens Wigboldus eerst niet goed geregeld. Ook de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen is het daarmee eens. KNAW-president Clevers:

“Wetenschappers moeten niet meer zoals Stapel in isolement kunnen werken. Niemand wist precies wat hij deed. Laat wetenschappers elkaar controleren, als beveiliging tegen dit soort excessen.”

Bij de collega’s heeft de fraude van Stapel er flink ingehakt. De sociaal psychologen zijn aangeslagen, zegt Wigboldus. Hoewel de commissies volgens Wigboldus niet het topje, maar een hele ijsberg blootgelegd hebben, vindt ook hij het te ver gaan om te zeggen dat het hele vakgebied rot is.